Concept Diary: Liegen met cijfers

INLEIDING
De bovenstaande quote is natuurlijk niet waar. Dit is een geval van de paradox van Simpson, waarbij dezelfde set gegevens tegengestelde uitkomsten kan vertonen, afhankelijk van hoe ze zijn gegroepeerd. Dit komt vaak voor wanneer gegevens een variabele verbergen, ook wel bekend als een ”lurking” variabele, wat een verborgen aanvullende factor is die de resultaten beïnvloedt. (TED-Ed, 2016.)

Ik heb statistieken en grafieken al lange tijd interesant gevonden. Vroeger hield ik voor een tijd al bij hoelang ik per nacht sliep en verwerkte dit in grafieken. Nu houd ik onder andere bij hoeveel water en koffie ik per dag drink en geef ik drie keer per dag een cijfer hoe ik mij die dag voel. Daarna maak ik daar ook weer grafieken van. Sinds kort zie ik steeds vaker mensen hun standpunten proberen over te brengen door middel van grafieken. Een grafiek is tenslotte geen mening. Het staat voor koude, harde cijfers, en wie kan daar tegenin gaan?

CONTEXT, SCOPE & DEFINITIE
Toch misleiden grafieken te vaak. Neem het voorbeeld van Chevy uit 1992. Chevy beweerde de meest betrouwbare vrachtwagens van Amerika te zijn. De grafiek toont niet alleen aan dat 98% van alle Chevy-vrachtwagens die de afgelopen tien jaar zijn verkocht nog steeds in gebruik zijn, maar het lijkt erop dat ze twee keer zo betrouwbaar zijn als Toyota-vrachtwagens.

Totdat je de cijfers aan de linkerkant van dichterbij bekijkt en ziet dat het cijfer voor Toyota ongeveer 96,5% is. De schaal gaat slechts tussen 95 en 100%. Als het van 0 naar 100 ging, zou het er heel anders uitzien. Een van de meest voorkomende manieren waarop grafieken gegevens verkeerd worden weergegeven is door de schaal te vervormen. Inzoomen op een klein deel van de y-as overdrijft een nauwelijks waarneembaar verschil tussen de dingen die worden vergeleken. (TED-Ed, 2017.)

Grafieken kunnen veel invloed hebben op het koopgedrag van de klant. Maar het kan ook mensen misleiden in belangrijke keuzes zoals in de politiek. Het is van belang dat mensen leren om te gaan met grafieken en cijfers.

”De geheime taal van cijfers en statistieken, die in onze feitenminnende cultuur grote aantrekkingskracht hebben, wordt gebruikt om dingen op te blazen, verwarring te stichten en zaken mooier voor te spiegelen.” (Darrel Huff, 1954. p.8)

Ik heb veel inzichten kunnen halen uit ”Het bestverkochte boek ooit* met deze titel van Sanne Blauw”. Vooral dat je cijfers niet altijd als de werkelijkheid moet zien.

(Sanne Blauw, 2019. p.79.)

PROCES
Vorig project heb ik mijn proces vastgelegd op Instagram, dit vond ik fijn werken maar deze keer wilde ik iets anders gaan uitproberen. De eerste paar weken heb ik het proces proberen vast te leggen in een prototype in Framer, dit ging helaas teveel tijd kosten, en leverde te weinig op. Hier ben ik mee gestopt, en heb het proces vastgelegd in een onderzoeksverslag, wat ik in een A5 boekje laat drukken. Het proces in Framer kun je hier bekijken en mijn uitgebreide onderzoeksverslag kun je hier lezen.

VERWACHTING
Na dit project verwacht ik meer te weten over de manieren waarop statistieken worden gemanipuleerd om standpunten over te brengen, ik hoop dit te verwerken in een creatieve oplossing, om zo mensen te waarschuwen om niet altijd blindelings zomaar grafieken te geloven.

RELEVANTIE
Cijfers, grafieken en andere statistieken zijn overal om ons heen te vinden om bepaalde standpunten te bewijzen. Maar bijna geen van deze spreken helemaal de waarheid. Het is heel makkelijk om cijfers en statistieken te manipuleren.

EXPERIMENTEN
• 3D grafieken, datavisualisatie
• Bergen cijfers
• Grafieken met een korreltje zout

Door het experiment met 3D grafieken kreeg ik feedback om iets te gaan doen met pop-up. Hier ben ik mee verder gegaan en kwam ik op het idee om een pop-up boek over statistieken te gaan maken.

CONCEPT: KINDERBOEK
Ergens in het proces kreeg ik de tip om naar de website over spurious correlations van Tyler Vigen te gaan kijken. Dit is een site met 2 onderwerpen waarbij de aantallen overeenkomen. Hierdoor kwam ik op het idee om dit soort correlaties te gaan verwerken in een kinderboek.


(Tyler Vigen, z.d.)

Een van de redenen waarom ik voor een kinderboek als medium heb gekozen is dat Richard Feynman zegt dat de beste manier om iets te begrijpen is door het uit te leggen. Doe alsof je het onderwerp uitlegt aan een kind van acht. (Nanna Vium, 2017.)

(Albert Einstein, z.d.)

Het kinderboek gaat over het verkeerde gebruik van statistieken. In het boek gaat vanalles fout, waarna wordt uitgelegd waarom het niet klopt. De verkeerde statistieken gaan bijvoorbeeld over:
• Correlatie en causaliteit door elkaar te halen/Spurious correlations.
• Expres verkeerd gekozen cijfers op de x- of y-as.
• ”Lurking” variable.
• Expres verkeerd ingezoomd op maar een klein onderdeel van de grafiek (Cherrypicking).
• Oorzaak gevolg door elkaar halen.
• Feiten uit een niet representatieve steekproef halen.

Om tot een goed verhaal te komen, heb ik onderzoek gedaan naar storytelling. Ik heb onder andere gekeken naar ‘The hero’s journey’ van Joseph Campbell, Freytag’s pyramide en Aristoteles.

THE HERO’S JOURNEY

(Mieke Bouma, 2012.)

FREYTAG’S PYRAMID

(Kelly Meulenberg, 2018)

Verder heb ik onderzoek gedaan naar het schrijven en illustreren van kinderboeken. Daarnaast ben ik ook gaan kijken naar andere kinderboeken en pop-up boeken. Hierna ben ik zelf aan de slag gegaan met het uitproberen van interactieve manieren van werken met papier. Zo heb ik luikjes, uitklapbladen en andere pop-up elementen gemaakt.

TIPS

(Schaatsbergen, 2012.)
(Creative bloq staff, 2015.)

MOODBOARD

PROTAGONIST INSPIRATIE MOODBOARD

LAY-OUT INSPIRATIE MOODBOARD

FEEDBACK & IDEEËN

PROTAGONIST
De protagonist is Elvira (Elf-vier-a). Ze is acht jaar, ze heeft een hele grote tuin. Ze is avontuurlijk en behulpzaam. Aan het begin weet ze wel wat over cijfers te vertellen, maar de octopus weet haar wel om te praten met verkeerde statistieken, die later worden uitgelegd door de nachtegaal.

ANTAGONIST
De antagonist in het verhaal is een octopus. De octopus laat verkeerde statistieken zien, hij doet dit niet omdat hij per definitie slecht is, maar omdat hij niet beter weet. Hij wilt zijn standpunt bewijzen met grafieken die hij op Visboek (Facebook) heeft gezien. Soms liegt hij hier wel over, omdat hij stiekem wel weet dat het eigenlijk niet klopt.

BIJPERSONAGES
Een van de bijpersonages is een nachtegaal. Deze nachtegaal is gebasseerd op Florence Nightingale. Florence Nightingale was een Brits verpleegkundige, sociaal hervormer, statistica en mystica. Met statistiek overtuigde ze de regering ervan dat de meeste soldaten stierven door gebrek aan goede ziekenzorg, en niet aan oorlogshandelingen. Ze ontwikkelde een diagram om de relevante gegevens overzichtelijk te presenteren, het pooldiagram. (Wikipedia, 2020.)

EXPERIMENTEN

  • Framer game
  • Animatie
  • Pop-up elementen

Verder heb ik een aantal andere dingen uitgeprobeerd, zo heb ik een spel van hetzefde verhaal gemaakt in Framer en heb ik korte animaties gemaakt.

HET VERHAAL (SYNOPSIS)
Elvira staat in haar bloementuin. Ze loopt door de tuin heen en verteld over cijfers. Dan komt ze bij de kas, daar worden appels en peren geteld. Daarna stapt ze de kas uit en komt bij een ander gedeelte van de tuin, in dit stuk van de tuin vind ze 1 uitgedroogd bloempje. Nadat ze een steekproef doet, denkt ze dat 25% van de bloemen uitgedroogd is, terwijl er op de achtergrond te zien is, dat alle andere bloemen nog in bloei staan. Op basis van de verkeerde steekproef wilt ze het laten regenen. Maar hoe krijgt ze dat voor elkaar? Als er veel paraplu’s te zien zijn, regent het altijd. Elvira rent naar huis om haar paraplu te halen en steekt hem op. Er komt geen regen. Na kort nadenken denkt ze dat het aan de kwantiteit moet liggen. Haar plan is om naar de markt te rennen, waar veel mensen zijn. Als zij allemaal hun paraplu opsteken, moet het goedkomen. Wanneer ze door het bos rent, valt ze in een plas water, wat een grote vijver blijkt te zijn. In deze vijver zit een grote octopus. De octopus liegt over statistieken. Als ze de vijver weer uit is gekomen, komt ze een nachtegaal tegen. De nachtegaal legt uit waarom wat de octopus heeft gezegd fout is. Elvira verteld de nachtegaal dat ze naar de markt gaat, maar niet de reden waarom. Anders zou de nachtegaal haar vertellen dat het niet klopt. Waneer ze bij de markt zijn aangekomen, steken mensen hun paraplu op, omdat het begint te regenen. Elvira denkt dat het toevallig is, maar wanneer ze haar blijdschap toont en aan de nachtegaal haar plan uitlegt, vertelt de nachtegaal waar het probleem zit. Elvira koopt vis op de markt om aan de octopus te geven, wanneer ze de vis aan hem geeft, legt ze aan hem uit waarom zijn grafieken fout zijn. Ze loopt terug naar de uitgedroogde bloemen en ziet haar fout in. Alle bloempjes zijn weer in bloei.

SCHETSEN

STORYBOARD
In dit proces heb ik meerdere iteraties van het storyboard voor het verhaal gemaakt, hieronder zie je de laatste versie.

MOCKUPS KINDERBOEK

POP-UP ELEMENTEN

EVALUATIE & CONCLUSIE
In dit project heb ik ervoor gezorgd om zoveel mogelijk uit mijn comfortzone te stappen. Dit heb ik gedaan door een onderwerp te kiezen waarvan ik dacht het redelijk moeilijk zou zijn. Daarnaast heb ik veel om feedback gevraagd en heb ik ook ge-experimenteerd met de stijl van mijn onderzoeksverslag en de stijl van het kinderboek, zodat ik niet weer dezelfde comfortabele stijl zou gebruiken als altijd. Ook heb ik de illustraties van het kinderboek gemaakt in procreate, hier heb ik hiervoor bijna nooit eerder mee gewerkt, maar ik vind dat het prima is gelukt. Verder vind ik het moeilijk om proces te laten zien, zoals schetsen, dit heb ik ook zoveel mogelijk wel proberen te doen.

Mijn uitgebreide onderzoeksverslag kun je hier lezen.
Het hele kinderboek in PDF vorm kun je hier bekijken.

BRONVERMELDING

  • TED-Ed. (2016.). How statistics can be misleading – Mark Liddell. Geraadpleegd op 23 juni 2020, van https://www.youtube.com/watch?v=sxYrzzy3cq8
  • TED-Ed. (2017.). How to spot a misleading graph – Lea Gaslowitz. Geraadpleegd op 29 juni 2020, van https://www.youtube.com/watch?v=E91bGT9BjYk&list=PLjNfmG-mZlClCONWrt-zWUCOSUNZEnDIC&index=5&t=190s
  • Huff, D. (1954.). How to lie with statistics. New York . W. W. Norton & Company.
  • Blauw, S. (2019.). Het bestverkochte boek ooit (met deze titel). Amsterdam, Nederland: de Correspondent Uitgevers B.V.
  • Tylervigen.com. (z,d.). Tyler Vigen, Spurious Correlations. Geraadpleegd op 11 juli 2020, van tylervigen.com
  • Vium, N. (2017.). 4 stappen om een onderwerp onder de knie te krijgen. Geraadpleegd op 15 juli 2020, van https://wibnet.nl/mens/hersenen/intelligentie/4-stappen-om-een-onderwerp-onder-de-knie-te-krijgen
  • Bouma, M. (2012.). Storytelling in 12 stappen. Geraadpleegd op 16 juli 2020, van https://www.duynsteepolak.nl/storytelling-in-12-stappen
  • Meulenberg, K. (2018.). Versterk je spanningsboog met de Piramide van Freytag. Geraadpleegd op 15 juli 2020, van http://kellymeulenberg.com/spanningsboog-freytag-piramide
  • Schaatsbergen, R. (2012.). Zeven tips voor het schrijven van kinderboeken. Geraadpleegd op 28 juli 2020, van https://schrijvenonline.org/tips/zeven-tips-voor-het-schrijven-van-kinderboeken
  • Creative Bloq Staff. (2015.). 5 tips for illustrating children’s books . Geraadpleegd op 5 augustus 2020, van https://www.creativebloq.com/illustration/5-tips-illustrating-childrens-books-91516706
  • Wikipedia. (2020.) Florence Nightingale. Geraadpleegd op 27 juli 2020, van https://nl.wikipedia.org/wiki/Florence_Nightingale

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *