Praatjes vullen geen gaatjes

In de illustratie serie ‘Praatjes vullen geen gaatjes’ onderzoek ik hoe ik uitspraken een nieuwe betekenis kan geven doormiddel van contrast. 

We zijn ons steeds meer bewust van wat er allemaal mis gaat op planeet aarde, maar leven alsnog in een andere wereld dan de werkelijkheid, gefocust op aanzien en rijkdom terwijl de echte wereld in de fik staat. We zeggen iets anders dan we doen. Door uitspraken in een andere context te plaatsen, wil ik mijn publiek confronteren met hun houding. Onze taal lijkt leeg, welke waarde heeft het nog. Alleen de acties zullen nog het verschil maken, want praatjes vullen geen gaatjes. 

Fascinatie

Ik ben al, zo lang als ik mij kan herinneren, geïnteresseerd in hoe onze manier van leven impact heeft op de aarde. Hoe macht, autoriteit en rijkdom de houding van mensen hierin bepaald. 

Ik wil altijd weten wat er echt gebeurd, wat je niet aan de oppervlakte ziet. Ik wil deze verhalen gaan vertellen doormiddel van conceptueel beeld. De combinatie van kennis, contrast en ironie vind ik zelf erg interessant en wilde ik verder gaan onderzoeken. 

Context, scope en definitie

Humor en maatschappelijke onderwerpen, twee dingen die altijd de basis zijn van mijn projecten. Zo ook het startpunt van seminar. Ik wilde een film maken, over onderwerpen die ik interessant vind, voornamelijk maatschappelijke problemen. Maar dan vanaf een andere kant, zodat het wel voor mensen te verteren valt. Daar begon ik dan ook mee, een onderzoek naar deze onderwerpen. Al snel bevond ik me in een wereld van ongelukken en geheimen, en kwam mijn fascinatie voor natuur- en scheikunde weer boven water. 

Ik begon mijn onderzoek naar ongelukken die voor de ‘veiligheid’ van het volk of de mensheid, verborgen zijn gehouden. Ongelukken en geheimen rondom de race naar de atoombom en de koude oorlog (Lewis, 2019). Hoe de pr-machines van grootmachten op nieuwe manieren orde proberen te houden. Angst en chaos tegenover veiligheid en orde (Tegenlicht, 2020). En enorme milieuovertredingen die gedaan worden door grote multinationals, maar waar niet op wordt ingegrepen door de overheid, omdat de economische belangen zwaarder wegen dan de gezondheid en de toekomst van de mensheid (Brown, 2020). 

We zijn ons steeds meer bewust van wat er mis gaat op veel gebieden, maar dit lijkt slechts de bovenlaag. Voor mijn gevoel zijn we ons eigenlijk van geen kwaad bewust. Daarnaast denken we door de taal in tegenstellingen, goed-slecht, mooi-lelijk, arm-rijk. Het onderscheid tussen ‘ik’ en ‘de rest’. Er ontstaat een gevaarlijke opsplitsing, want wie neemt nou nog de verantwoordelijkheid. 

Alles wordt op het individu betrokken, wij scheiden plastic, wij compenseren CO2 als we vliegen. Of is de overheid verantwoordelijk en moet de keuze niet bij het volk liggen? We laten de keuze op dit moment voor ons maken. Onze uitspraken bieden een nieuw perspectief of de werkelijkheid.

De hoofdvraag:

‘Hoe kan ik mijn visie omzetten naar conceptueel beeld, doormiddel van contrast en ironie?’

Methode en aanpak

Inspiratie onderzoek

Een aantal illustratoren hebben mij de afgelopen maanden geïnspireerd. 

Nastia Cistakova

Tijdens een BIG-bijeenkomst was zij een van de sprekers. Nastia vertelde dat ze uit haar irritatie haar kracht haalt. Ze probeert zich dan te bedenken hoe dit interessant kan zijn voor anderen. Ze heeft een fascinatie voor irritatie en de loosheid en leegheid van taal. Dit combineert ze dan ook in haar werk. Ik vond het heel erg leuk om haar een keer in het echt te zien. Nastia is een groot voorbeeld van mij door de manier waarop ze naar het leven kijkt en dat als basis gebruikt van haar werk. En door gewoon te doen.

(Nastia Cistakova, 2017)

Rogier Roeters

Rogier Roeters probeert doormiddel van zijn illustraties grip te krijgen op een groter geheel, doormiddel van het te vatten in een tekening. Daar waar het wringt, daar gaat hij zoeken. De tekeningen zijn in een kinderlijke stijl met een conversatie die heel volwassen is, dan gebeurd er iets en daar houd hij van. Hij houdt van dingen die wringen, het ontregelen van iets.

(Rogier Roeters, 2019)

Desk research en Literature study

Contrast 

Ik heb uitgebreid onderzoek gedaan naar contrast. Iets valt op wanneer het los staat van de achtergrond. Wat mij elke keer opvalt in mijn projecten is dat contrast iets is dat elke keer boven komt en wat ik grappig vind aan dingen. Heel extreme onderwerpen tegenover heel erge luchtige en humoristische uitersten. Zodoende kwam in een gesprek met Madris bij ironie. Dit is eigenlijk wat mij typeert. 

Ironie

Ik heb het boek van Soren kierkegaard gelezen over ironie (Kierkegaard, 2018). Dit om het begrip te verduidelijken. 

In zijn boek, Ironie beschrijft hij de essentie van het begrip ironie en daarmee ook de kern van mijn project: “Overigens heeft de ironische stijlfiguur een eigenschap die eveneens typerend is voor alle ironie, namelijk een zekere voornaamheid, voorkomend uit het feit dat ze, ook al wil ze worden begrepen, toch niet zomaar wil worden begrepen, een voornaamheid die maakt dat deze figuur neerziet op de gewone, rondborstige taal die iedereen meteen begrijpt; ze rijst als het ware onder een voornaam incognito en ziet vanuit die hoge positie medelijdend neer op het gewone gepraat van alledag”. 

Daarnaast heb ik op aanraden van Madris The Pervets Guide to Ideology gekeken (Zizek, 2006). Dit is een film van Slavoj Zizek waarin het begrip ideologie uitlegt. In normatieve zin is de ideologie een verstoring van het sociaal bewustzijn waardoor ze het eigen belang niet inzien. In een scene in de film draag iemand een bril en zodra degene de bril opzet ziet hij de echte betekenis van de voorwerpen. Dit is eigenlijk ook precies wat ik met mijn project wil vertellen, de ware aard achter de luchtige taal die we in het alledaagse leven gebruiken. 

Contrast als stijlfiguur, beeldtaal

Daarnaast heb ik ook het boek beeldtaal gelezen over contrast als stijlfiguur (Broek et al., 2015). Ik heb alle klassieke stijlfiguren onderzocht met de focus op contrast waar ik voorbeelden vond over hoe dit stijlfiguur wordt gebruikt in tekst en beeld. 

Dualisme

Ik heb een documentaire gekeken over dualisme, ‘Het Non-dualisme dus ik ben één’ (Jensen, 2015). Ik heb filosofie tegenover de wetenschap gekeken. Hoe er in filosofie wordt gekeken naar de twee-splitsing in de wereld, met name hoe dit zich uit in taal en hoe na Descartes gewoonte is geworden. De manier van kijken op een dualistische manier, vooral op het gebied van ‘ik’ en ‘de rest’. Ook heb ik een artikel van Aad Breed gelezen. Hierin bespreekt hij de tralies van taal (Breed, 2010). Dit heb ik gespiegeld aan de natuur gezet. Tegenover de kwantumfysica (Spark, 2018), het is eigenlijk gek dat we een opsplitsing hebben omdat uit de natuurkunde blijkt dat alles met elkaar verbonden is en dat we dus juist een probleem met zijn allen kunnen oplossen. 

Uitvoering en experimenten

In het eerste gesprek met Dagmar Donners, vertelde ik over het idee van een film. Ik vertelden over de onderwerpen die ik interessant vond en dat ik het lastig vond om hier een keuze binnen te maken. En over TreurTeevee,  een aantal films die ik goed vond omdat daar beeld zo ongemakkelijk mogelijk werd vastgelegd. Hij vertelden mij over Roy Andersson, een regisseur en videograaf. Zijn stijl wordt gekarakteriseerd door lange shots en absurde humor. En shot lijkt haast een schilderij. Dagmar rade mij aan om korte  video’s te gaan maken. Hier ben ik voor gaan schetsen en heb uiteindelijk 2 video’s gemaakt. Video’ waarin contrast, er gebeurde iets wat werkten. Het was een ongemakkelijk naar gevoel wat mijn testpersonen kregen. Daarna ben ik verder gegaan met illustraties. Hier kon ik duidelijker en sneller mijn verhaal mee vertellen en was het contrast ook heel duidelijk te zien. In totaal heb ik 59 schetsen tekeningen gemaakt.

Video’s

Ik ben begonnen met het maken van video’s en ben gaan experimenteren. Ik heb onderwerpen die ik interessant vind in contrast gezet door middel van beeld en geluid. Ik heb geprobeerd mensen een ongemakkelijk gevoel te geven. Door al mijn testpersonen, in totaal 10, werden de video’s ongemakkelijk of stressvol gevonden.

Schetsen, contrast in tekst en context

Experimenten met kleur

Experimenten geïnspireerd door Nastia Cistacova

Voorlopig eindwerk

English  Summary

Literatuurlijst

Breed,A. (2019). Aad Breed: De Gevangenis genaamd TAAL. Geraadpleegd op 20 december 2019 via https://nondualiteit.blog/2019/07/24/aad-breed-de-gevangenis-genaamd-taal/

Breed, A. (2010). Duale taal strijdig met non-duale werkelijkheid. Geraadpleegd op 20 december 2019 via https://www.zenzientekenen.nl/images/Zen_Zien_Tekenen/duale_taal_de_manier_waarop_we_onze_taal_gebruiken.pdf

Broek, J. van den, Koetsenruijter, W., Jong, J. de, & Smit, L. (2015) Beeldtaal. (2e dr.) Amsterdam: Boom Lemma Uitgevers. 

Brown, M. (2020) Dirty Money: Point Comfort. Geraadpleegd op 10 januari 2020 via https://www.netflix.com/watch/81005048?trackId=251622600&tctx=0%2C5%2Cfc2ed50c-73d3-4670-bfe8-af1a9d558d1d-132371277%2C%2C%2C

Jensen,S. (2015). Het Non-dualisme dus ik ben één. [Videobestand]. Geraadpleegd op 10 januari via https://www.youtube.com/watch?v=fMuK96WgRzo. 

Kierkegaard, S. (2018). Ironie (Vol. 3). Amsterdam, Nederland: Boom.

Lewis, B. (2019) Kyshtym disaster. Geraadpleegd op 20 december 2019 via https://www.britannica.com/event/Kyshtym-disaster

Spark. (2018). The Secrets Of Quantum Physics. Geraadpleegs op 10 december 2019 via https://www.youtube.com/watch?v=ISdBAf-ysI0&t=2705s

Veritasium. (2015) Quantum Entanglement & Spooky Action at a Distance. Geraadpleegd op 20 december 2019 via 

VPRO Tegenlicht. (2020). Poetins waarheid volgens Peter Pomerantsev. Geraadpleegd op 24 februari 2020 via https://www.vpro.nl/programmas/tegenlicht/kijk/afleveringen/2018-2019/poetins-waarheid-volgens-peter-pomerantsev.html

Zizek, S. (2006). The Pervert’s Guide to Ideology. Geraadpleegd op 15 december 2019 via https://www.youtube.com/watch?v=TVwKjGbz60k

Op YouTube bevind zich een lijst van de video die ik heb bekeken gedurende mijn onderzoek. Deze staat vol met documentaires. 

https://www.youtube.com/playlist?list=PLStmphp6t4KMhVdXzfgWNyWm97RSnEbid

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *