MURDERESS MINDS

Inleiding 

Van jongs af aan heb ik al interesse gehad in politiewerk. Mijn tante werkt in een penitentiaire inrichting als verpleegkundige waardoor ik als kind allemaal interessante verhalen mee kreeg. Sindsdien is mijn interesse in misdaad alleen maar toegenomen. Tegenwoordig kijk ik documentaires en series en luister ik naar podcasts rondom dit thema. Ik vind het interessant om erachter te komen wat iemand drijft om bijvoorbeeld een moord te plegen. Wie of wat pushed iemand ertoe om zo’n gruwelijke daad te verwerkelijken? 

Context, Scope & definitie

Mijn zoektocht begon op internet. In eerste instantie wilde ik het onderwerp Nederlandse seriemoordenaars behandelen, maar ik kwam er snel achter dat er in de Nederlandse geschiedenis maar negen seriemoordenaars actief zijn geweest (Infonu, 2016). 

Door gebrek aan informatie over deze zaken ben ik verder gaan kijken naar onderwerpen die mij interesseren en ik meer aandacht wil geven. 

Vervolgens las ik in een artikel van van Dongen (2011) dat van alle vrouwelijke moordenaars ongeveer 40% zich schuldig gemaakt aan partnerdoding. Partnerdoding is de meest voorkomende vorm van moord in Nederland volgens Hoogleraar Criminologie Paul Nieuwbeerta. Mannen vermoorden hun partner vooral om te voorkomen dat hun partner ze verlaat. Vrouwen vermoorden hun partner omdat zij uit de terreur weg willen. Denk hierbij aan (kinder)mishandeling of huiselijk geweld. 

Ik wil laten zien dat vrouwen ook in staat zijn deze gruwelijke daden te plegen. In de gangbare media hoor je weinig tot niks over vrouwelijke moordenaars, terwijl deze er wel zijn. Ik vind dat dit meer aandacht verdient. Om het onderwerp toegankelijk te maken heb ik gekozen voor een medium wat iedereen kent: filmposters. Ik wil bestaande filmposters gebruiken als basis voor mijn ‘moordvrouwen’. Filmposters moeten in één oogopslag een sfeer of gevoel kunnen overbrengen. Het omvat zowel communicatie, als design. Beide onderdelen moeten in een zo eenvoudig mogelijk wijze worden toegepast. Het is de essentie van mijn opleiding/vak. Daarom denk ik dat het ook voor mijn ontwikkeling een zeer goede opdracht is om uit te voeren.

Mijn hoofdvraag luidt: Zijn er in Nederland vrouwelijke moordenaars en zo ja, hoe informeer ik de gemiddelde mens op een toegankelijke manier over het feit dat vrouwen ook moorden plegen? 

Met het doel ‘toegankelijk’ in mijn achterhoofd heb ik de hoofdvraag opgesplitst in een aantal deelvragen: 

  • Hoe verhouden vrouwelijke moordenaars zich zich tot mannelijke moordenaars in zowel getallen, als methodiek?
  • Hoe kan ik informatie over deze mensen delen met de lezer op een menselijke, relateerbare, en toegankelijke manier?

Best-practice & most relevant knowledge

Tijdens mijn proces heb ik mij veel laten inspireren door bestaande posters. Hieronder de uitingen die het meest zijn bijgebleven:

Inspirerende posters, best-practice onderzoek – (IMP Awards. z.d.).

Methode & Aanpak

Ik begin met deskresearch. Ik wil zoveel mogelijk informatie vergaren over de moordenaars, om een beeld te krijgen welke personen interessant zijn, wie eruit springen, en wie ik uiteindelijk in mijn uiting wil behandelen. Dit doe ik doormiddel van een samenvatting per moordenaar. 

De volgende aspecten wil ik onderzoeken: 

  • Welke vrouwelijke moordenaars zijn/waren actief in Nederland?
  • Wie zijn de slachtoffers?
  • Op welke manier zijn de slachtoffers om het leven gebracht?
  • Hoe en waar zijn ze opgepakt?
  • Wat is hun motief?
  • Waarvoor zijn ze veroordeeld?
  • Waarvoor zijn ze (nog) niet veroordeeld?
  • Hoe is bewezen dat ze verantwoordelijk zijn voor de moorden?
  • Welke straffen zijn opgedragen?

In de lessen vraag ik zoveel mogelijk feedback aan docenten en klasgenoten. Ook laat ik mijn werk aan vrienden en familie zien om hun mening te krijgen. Hoe meer verschillende meningen ik heb, hoe beter ik mijn product kan laten richten op de meeste mensen. 

Ik wil mijn posters linken aan voor mijn onderwerp relevante films. Ik ga echte filmposters na maken met mijn gekozen moordenaars. De originele films komen uit het geboortejaar van de moordenaars. Zo krijg ik veel bestaande posters te zien, van succesvolle en minder succesvolle films. Door het nabootsen in mijn eigen stijl en met dit onderwerp hoop ik tot in de essentie en in detail door te krijgen wat een goede filmposter maakt. 

Misdaadjournalist Femke Fataal wil ik vragen voor een interview. Zij schrijft over vrouwelijke misdadigers. Als er iemand in Nederland is met ervaring op dit gebied is zij dat. Ik wil haar bijvoorbeeld vragen:

  • Is er echt een verschil tussen vrouwelijke en mannelijke moordenaars?
  • Wat zijn vaak de motieven van vrouwelijke moordenaars?
  • Worden mannen en vrouwen gelijk veroordeeld?
  • Waarom horen we minder over vrouwelijke misdadigers?

Uitvoering & experimenten

In het begin twijfelde ik over wat ik wilde doen. Het enige wat ik zeker wist, is dat ik de verhalen van de vrouwelijke moordenaars wilde verbeelden. Mijn eerste uitwerkingen hiervan waren dan ook verschillende beelden uit zaken die ik vond via Femke Fataal, en verdere research. Ik wilde mij niet gelijk aan een medium binden, dus heb geprobeerd dit zo breed mogelijk te houden. Ik heb met zoveel mogelijk verschillende materialen en technieken gewerkt. 

Verschillende experimenten
Vormexperimenten, mixed media
Vrouwelijke moordenaars, digitale illustratie
plaats delict, in eerste instantie uit eigen inbeelding, gevolgd door feitelijke plaats delict.
illustraties moordvrouwen met wapens
Illustraties van de moordenaars & hun moordwapens

Mijn eerste idee voor een eindproduct was een magazine. Ik wilde mijn gemaakte beelden verwerken in het magazine. Ik heb wat schetsen gemaakt voor de voorkant en het logo. Ook wilde ik zelfgemaakte reclames verwerken in dit magazine. Door oude Amerikaanse wapen-reclames speciaal voor mannen kwam ik op het idee om reclames uit die tijd te bekijken, gericht op vrouwen. Dit waren vooral schoonmaak reclames. Al snel verzon ik om beide reclames te combineren tot mijn eindproduct: stoere posters voor vrouwen.

Schetsen voor de voorkant en het font van mijn magazine.

Vervolgens heb ik de ‘Perfect crime’ poster gemaakt. De stijl en wapens komen voort uit de stoere mannen reclames. Er is ook keukengerei en een waslijn te zien, wat aansluit op de vrouwen reclames. 

Door feedback van docenten en klasgenoten heb ik besloten om geen magazine meer te maken, maar een serie filmposters. 

Moordwapen reclames & eigen uitwerking
eerste pitch posterconcept

Mijn posters linken aan een film uit het geboortejaar van de moordenaars bleek snel lastiger te zijn dan gedacht, omdat het filmaanbod per jaar beperkt is. Ook ontbrak de relevantie aan het thema ‘moord’. Daarom heb ik verder gezocht naar films die passen binnen het scenario van de verschillende, echte delicten. Na lang onderzoeken bleek ook dit erg lastig. Veel zaken liggen dichtbij elkaar, of zijn te specifiek. Voorbeeld: een film waarin iemand wordt vermoord met een beitel bestaat niet. Na een gesprek met de docent besloot ik de posters niet meer op basis van bestaande films te maken, maar naar eigen ideeën. Dit gaf meer creatieve vrijheid om posters te maken die mijn doel beter vertellen. Ik begon met snelle schetsen van een aantal zaken. De meest diverse, spraakmakende beelden/zaken heb ik uitgewerkt. 

Eerste voorstel poster, gebasseerd op een echt filmposter.
Eerste voorstel poster, gebasseerd op een bestaand filmposter.
eerste schetsvoorstellen eigen posterserie.

Evaluatie & conclusie

Ik heb veel geleerd over communicatie door middel van beeld en sfeer. Posters vertellen weinig in woorden, maar veel in beeld. Ook kleurgebruik is mij erg opgevallen als communicatiemiddel. De kleur bepaald heel erg de sfeer van een poster. 

Op de vraag: ‘Zijn er in Nederland vrouwelijke moordenaars en zo ja, hoe informeer ik de gemiddelde mens op een toegankelijke manier over het feit dat vrouwen ook moorden plegen?’ kan ik nu antwoord geven. Ja, er zijn een aantal vrouwelijke moordenaars in Nederland. Overleden, nog opgesloten, of alweer vrijgelaten. Ook vind ik dat filmposters een goed medium zijn om mee gewerkt te hebben. Iedereen kijkt wel eens een film. De meeste mensen snappen ook dat dit (meestal) fictieve verhalen zijn. Door gebruik te maken van filmposters ‘fop’ ik mensen eigenlijk te kijken naar een moordscenario. Ze zien een filmposter, maar het zijn echte zaken. Via deze manier maak ik het toegankelijk voor de gemiddelde mens om na te denken over het feit dat iedereen in staat kan zijn een moord te plegen. Ook vrouwen.

“Filmposters moeten in één oogopslag een sfeer of een gevoel kunnen overbrengen. Het omvat zowel communicatie, als design. Beide onderdelen moeten in een zo eenvoudig mogelijk wijze worden toegepast. Het is de essentie van mijn opleiding/vak.”

  • Lisa Dekker, student CMD.

De toekomst van…

Ik denk dat er meer les kan worden gegeven aan de hand van filmposters. Het is de kern van communicatie. Alle grafische middelen zijn terug te brengen naar informatie en emotie. Precies dat wat filmposters zo duidelijk omschrijven. Men die wil werken met video, denk vooral eens aan filmtrailers. Dit zijn in feite bewegende filmposters. Hierin is natuurlijk meer informatie te verwerken, dus hier zou verder onderzoek naar gedaan kunnen worden. 

Lisa Dekker

Studentnummer: 1741551

Bronnen

Broersma, A. (2020, 27 januari). Een moord plegen: zou jij dat kunnen? Geraadpleegd op 28 april 2020, van https://www.quest.nl/mens/psychologie/a29422121/iedereen-moordenaar-kunnen-doden/

Brouwer, E. (2017, 16 oktober). Longread | Bizarre moordzaak: één vrouw, drie exen & één lijk. Geraadpleegd op 28 april 2020, van https://revu.nl/artikel/2343/longread-bizarre-moordzaak-een-vrouw-drie-exen-een-lijk

CBS. (2020, 24 januari). Minder slachtoffers moord en doodslag in 2018. Geraadpleegd op 21 april 2020, van https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2019/39/minder-slachtoffers-moord-en-doodslag-in-2018

Dehennin, A. V. S. (2020, 8 januari). Waarom zijn er zo weinig vrouwelijke seriemoordenaars? Geraadpleegd op 23 april 2020, van https://www.charliemag.be/wereld/vrouwelijke-seriemoordenaars/

EenVandaag. (2019, 6 december). Willeke zat 12 jaar in de vrouwengevangenis: “Alle gruwelijke dingen waarvoor mannen veroordeeld worden, doen vrouwen ook”. Geraadpleegd op 20 mei 2020, van https://eenvandaag.avrotros.nl/item/willeke-zat-12-jaar-in-de-vrouwengevangenis-alle-gruwelijke-dingen-waarvoor-mannen-veroordeeld-wor/

Femke Fataal. (2020, 1 juni). Moordvrouwen. Geraadpleegd op 18 mei 2020, van https://www.femkefataal.nl/category/moordvrouwen/+

Glasbergen, S. (2020, 27 april). ‘Goeie Mie’ (1839-1915) – Gifmengster uit Leiden. Geraadpleegd op 12 mei 2020, van https://historiek.net/goeie-mie-swanenburg-leidse-gifmengster/134139/

IMP Awards. (z.d.). IMP Awards. Geraadpleegd op 1 juni 2020, van http://www.impawards.com/

Infonu. (2016, 18 oktober). Nederlandse seriemoordenaars. Geraadpleegd op 20 april 2020, van https://mens-en-samenleving.infonu.nl/diversen/144436-nederlandse-seriemoordenaars.html

Klomp, C. (2014, 15 januari). “Iedereen om mij heen moest dood”. Geraadpleegd op 13 mei 2020, van https://www.ad.nl/binnenland/iedereen-om-mij-heen-moest-dood~a1c52b7c/

Leidsch Dagblad. (2019, 5 mei). Het levensverhaal leest als een horrorboek: Willeke Meijer doodde verkrachter van haar dochter. Geraadpleegd op 17 mei 2020, van https://www.leidschdagblad.nl/cnt/dmf20190505_64054300/het-levensverhaal-leest-als-een-horrorboek-willeke-meijer-doodde-verkrachter-van-haar-dochter?utm_source=google&utm_medium=organic

NU.nl. (2009, 26 januari). Vijftien jaar voor moord op zwangere vrouw. Geraadpleegd op 12 mei 2020, van https://www.nu.nl/algemeen/1906017/vijftien-jaar-voor-moord-op-zwangere-vrouw.html

Omroep West. (2017, 6 april). “Moordzaak Monique B. lijkt op eerdere herzieningszaken”. Geraadpleegd op 11 mei 2020, van https://www.omroepwest.nl/nieuws/3390685/Moordzaak-Monique-B-lijkt-op-eerdere-herzieningszaken

Palmer, R. (2020, 30 april). Alternative Movie Posters – the world’s largest curated collection. Geraadpleegd op 19 mei 2020, van https://alternativemovieposters.com/

Redactie De Nieuws BV. (2019, 16 oktober). Charmant en manipulatief: mevrouw Breek was een levensgevaarlijke seriemoordenares. Geraadpleegd op 17 mei 2020, van https://www.nporadio1.nl/cultuur-media/19311-charmant-en-manipulatief-mevrouw-breek-was-een-levensgevaarlijke-seriemoordenares

RTL Nieuws. (2019, 15 augustus). Ex-militair vergiftigd en doodgeslagen “door vrouw voor wie hij al langer bang was”. Geraadpleegd op 22 mei 2020, van https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/nederland/artikel/4815161/marcel-hoogerbrugge-hoogeveen-vergiftigd-medicijnen-vrouw-hala-e

Sonnemans, S. (2019a, 12 november). Vrouwen moorden net zo goed als mannen: ‘Ze doen het alleen subtieler’. Geraadpleegd op 15 mei 2020, van https://myprivacy.dpgmedia.net/?siteKey=V9f6VUvlHxq9wKIN&callbackUrl=https%3a%2f%2fwww.ad.nl%2fprivacy-gate%2faccept%3fredirectUri%3d%252frotterdam%252fvrouwen-moorden-net-zo-goed-als-mannen-ze-doen-het-alleen-subtieler%25257Ea577f434%252f+

Sonnemans, S. (2019b, 14 november). OM eist tien jaar cel tegen vrouw die ex slaapmiddel gaf en daarna zijn huis in brand stak. Geraadpleegd op 16 mei 2020, van https://www.ad.nl/rotterdam/om-eist-tien-jaar-cel-tegen-vrouw-die-ex-slaapmiddel-gaf-en-daarna-zijn-huis-in-brand-stak~a18a0a29/

van der Graaf, J. (2020a, 15 januari). Moordvrouwen in Nederland; koelbloedig sloeg Marianne G. toe. Geraadpleegd op 19 mei 2020, van https://www.femkefataal.nl/moordvrouwen-in-ons-land-in-koelen-bloede-sloeg-marianne-g-toe/

van der Graaf, J. (2020b, 15 februari). Moordvrouwen in Nederland: “Nog steeds bang voor Marian D.” Geraadpleegd op 12 mei 2020, van https://www.femkefataal.nl/moordvrouwen-in-nederland-nog-steeds-bang-voor-marian-d/

van der Graaf, J. (2020c, 5 mei). Moordvrouwen in Nederland: Tessa werd moordlustig gangsterliefje. Geraadpleegd op 22 mei 2020, van https://www.femkefataal.nl/moordvrouwen-in-nederland-tessa-werd-moordlustig-gangsterliefje/

van Dongen, M. (2011, 22 november). Moord en doodslag een mannenzaak. Geraadpleegd op 29 april 2020, van https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/moord-en-doodslag-een-mannenzaak~b6bf1064/

Verdonck, R. (1999, 30 januari). Moordende vrouwen zetten het wereldbeeld op z’n kop. Geraadpleegd op 14 mei 2020, van https://www.trouw.nl/cultuur-media/moordende-vrouwen-zetten-het-wereldbeeld-op-z-n-kop~bfd6b5c5/

VPRO. (2014, 6 september). Martha U, engel des doods. Geraadpleegd op 14 mei 2020, van https://www.vpro.nl/speel%7ERBX_VPRO_622732%7Emartha-u-engel-des-doods%7E.html

English Summary

Who or what pushes a woman to kill someone? Women often act out of fear from abuse, while men act out of fear their partner will leave them. 

To tell the stories of these lesser known female killers, I’ve made a series of movie posters, inspired by true crimes committed by women in the Netherlands. These posters capture a unique aspect of the crime. 

Movie posters are the essence of communication and design. Posters tell a lot, with little words. Color use is a large part of this communication.

Movie posters are also a good medium to share these stories. Everybody watches movies, but the concept of a ‘real’ female killer is too hard to imagine for most. Making this notion more accessible is where movie posters come into play. It crosses the bridge between fact and fiction. 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *