een kletsdroge serie

Lucas Mulder, 1744052, 2019-2020 Blok D

“Hoe je in korte tijd een serie maakt die (bijna) iedereen grappig vindt”

Droge humor, absurde humor, herkenbare situaties, woordgrappen, slapsticks…

Ik hou van series en films waarin dit veel verwerkt zit. Misschien nog wel het meest van sketchseries. Van veel Nederlandse sketchseries heb ik dan ook alle afleveringen wel gezien. Denk hierbij aan programma’s als Draadstaal, Neonletters, Toren C, Klikbeet, Sluipschutters en Komt een man bij de dokter. 

Context, Scope en Definitie

Naast dat ik heel erg kan lachen om de humor in de sketches ben ik ook altijd gefascineerd door alles er omheen. Hoe er geacteerd wordt, de achtergrondmuziek, de opbouw van een aflevering en meer.

Daarom had ik al ooit zélf een sketchserie gemaakt, zo’n 4 jaar geleden. Achteraf vind ik dat het grootste gedeelte van deze serie beter had gekund. Vandaar dat ik dit tijdens Seminar opnieuw wilde proberen, en dan écht goed!

Ik hoop zo een serie te kunnen maken waar mensen echt om kunnen lachen en van -voor zover met m’n huidige apparatuur en spullen mogelijk is- van een zo goed mogelijke kwaliteit. De doelgroep voor deze serie is eigenlijk iedereen die van flauwe, droge en/of absurde humor houdt.

Maar wat is dan precies de reden dat ik die eerdere serie niet zo geslaagd vind? Kort gezegd zijn veel sketches te langdradig, is er rommelig geknipt en soms was de grap van een sketch een beetje onduidelijk. Duidelijk was er weinig sprake van uitgebreide voorbereiding en/of vooronderzoek. Daar waar nu wel genoeg tijd voor is!

Fragment uit een aflevering van de eerdere serie.

Het creatieve proces

Hoe maak je nou zo’n serie? Er komt veel meer bij kijken dan alleen maar grappen bedenken en die filmen. Zo heb je het script, de muziek, en de montage; maar ook de kleding, setting, licht en geluid zijn erg belangrijk om de serie over te laten komen zoals je het in je hoofd hebt.

Laten we eerst eens teruggaan naar de ontstaansgeschiedenis van het genre comedy-sketch. Dit is al ouder dan je waarschijnlijk zult denken. Het is eigenlijk ontstaan in de zogenaamde theatervorm Vaudeville -in de rest van de wereld al eerder bekend-. Begin twintigste eeuw was in Amerika voor de “hogere mensen” eigenlijk alleen lange comedy bekend. Dus één lang comedytheaterstuk. Voor de gewone arbeiders was er vaudeville. Een theatervorm waar in korte komische acts achter elkaar gespeeld werden als één voorstelling. Via radio en televisie is dit uiteindelijk doorontwikkeld tot de huidige comedy sketches. (Marx, 2019, pp. 16–19)

Mijn serie wordt (uiteraard) eentje in de huidige vorm.

Oké aan de slag: Om te beginnen, het script: hoe schrijf je nou goede (sketch)comedy? De beste ideeën voor een sketch ontstaan altijd zomaar. Afgelopen maanden heb ik dan ook al een aantal sketchideeën verzameld in een notitieboekje, niet voor seminar, maar voor als ik ooit nog eens zo’n serie wilde maken. Veel van deze ideeën leken me nog steeds leuk en wilde ik dus gaan uitwerken. Ik wilde wel graag weten hoe je scripten nou grappiger maakt. En zo stuitte ik tijdens mijn onderzoek op de Benign Violation Theory. Deze theorie zegt dat humor alleen werkt onder drie voorwaarden: wanneer een situatie niet lijkt te kloppen (violation), als een situatie onschuldig is (benign) en deze twee dingen moeten tegelijk gebeuren. (Humor Research Lab, z.d.)

Met bovengenoemde methodes in het achterhoofd begon ik de sketches verder uit te schrijven en nieuwe sketches te bedenken. Als voorbeeld schreef ik de sketch over iemand die 112 belt en dan een soort klantenservice-achtig belletje krijgt in plaats van de gewone meldkamer. Hier zit iets van de Benign Violation Theory in. Aangezien het iets is wat niet klopt, maar op zich wel op een onschuldige manier. (Humor Research Lab, z.d.) Maar ook omdat veel mensen de standaard “klantenservice-zinnetjes” herkennen maakt het de sketch grappig. “Herkenning” is namelijk één van de negen zogenoemde lach-triggers. (Corley, 2017)

Voor de nodige inspiratie bij het schrijven van de sketches heb ik de afgelopen periode een hele hoop afleveringen van sketchseries (terug)gekeken. Dit hielp erg goed en liet me ook goed inzien wat andere mensen grappig vinden. Dit door bijvoorbeeld de reacties op YouTube te lezen en overeenkomsten tussen series zien te achterhalen.

Voor inspiratie keek ik onder andere Eva Crutzen’s “Opslaan Als”; niet helemaal een sketchprogramma, maar meer een cabaretvoorstelling omgetoverd tot een serie. Maar de humor en technieken komen op hetzelfde neer.

Ook begon ik na te denken over een naam voor de serie. Want dat is uiteraard ook een belangrijk onderdeel. Als eerste idee kwam ik op de naam sacuL!; mijn naam andersom. Dit vond ik op het eerste gezicht goed passen omdat ik de hele serie eigenlijk in mijn eentje gemaakt had en door het dan om te draaien klinkt het minder “narcistisch” en zit er gelijk een klein beetje humor in.

Eerste logo-idee bij de naam “sacuL!”.

Feedback van Kim op deze naam was wel dat het misschien nog niet zoveel zegt over de serie en dat er wel meer onderzoek gedaan mocht worden. Want bij een naam is het natuurlijk belangrijk dat er geen rare associaties aan zitten. Volgens Urban Dictionary zou Sacul een andere betekenis hebben: de naam van een extremely pissed of monkey. (“Urban Dictionary: Sacul”, z.d.). Alleen dit lijkt mij zeer ongeloofwaardig aangezien dit ingevoerd is door ene Lucas en er verder geen enkele andere bron op internet te vinden is die hetzelfde zegt.

Ver voor Seminar heb ik al eens nagedacht over het maken van een sketchserie. Na lang zoeken (zeker een uur) vond ik uiteindelijk een liedje dat ik perfect bij een serie als deze vond passen: Martin Landh – Swagger Stagger. In veel series zie je ook dat er door de afleveringen heen gebruik gemaakt wordt van eenzelfde muziekgenre. Dit zie je bij Sluipschutters bijvoorbeeld (BNNVARA, z.d.). Dit is iets wat ik zelf erg fijn vindt om die hoop losse sketches beter tot een geheel te laten komen in zo’n aflevering. Aangezien Swagger Stagger een zogenaamd electro swing-nummer is heb voor de rest van de serie ook gekozen voor electro-swingmuziek. Ik maakte hier dan zogenaamde stings van; dit zijn korte stukjes muziek die onder andere gebruikt worden voor scènetransities, of in dit geval: sketchtransities. (mediamusicnow, z.d.)

Dick raadde aan ook goed te kijken naar hoe je een script opbouwt. Dat ging ik uitzoeken en ik herschreef mijn eerste sripten naar het standaard scenarioformat dat over de hele wereld eigenlijk door iedereen wordt gebruikt. Een van de voordelen van dit format is onder andere dat, als je alles goed instelt, één pagina gelijk staat aan één minuut schermtijd. (Lannom, 2019).

Een voorbeeld van het herschreven script in de algemene scriptstijl.

Voor nieuwe sketches onderzocht ik ook een andere manier om een grappige situatie te creëren: de Incongruity Method. Deze methode gaat over het combineren van twee dingen die eigenlijk niks met elkaar te maken hebben; maar door dan toch opeens een onverwachte gemene deler te kunnen benoemen of ze op een bepaalde manier toch weten te koppelen kun je zo iets creëren wat al snel humoristisch is. (Cahill-Kearns, 2018) Ik gebruikte de Incongruity Method bij een sketch over de tandarts. Hierin voegde ik “de tandarts” en de bekende “voor-dummies”-boeken samen in een sketch waarin een tandarts zijn werk deed aan de hand van het boek Tandartselen voor Dummies. 

De uitgewerkte scripten heb ik uiteindelijk naar verschillende mensen gestuurd en gevraagd om feedback. Hier kwam onder andere uit dat soms de clou van de sketch niet echt aan het einde zat en dat sommige sketches -ook op papier- te lang leken. Maar over het algemeen werd er positief gereageerd. De scripten deelde ik ook met Dick en Kim. Over de ambulance bellen sketch zei Dick nog wel dat hij hem zelf niet meteen snapte en ook een clou miste.

Even later waren de eerste sketches gefilmd, en ook deze stuurde ik weer door. Belangrijke feedback hierop was dat hier en daar de timing beter kon en mensen kwamen bijvoorbeeld met extra zinnen die de sketch leuker konden maken bijvoorbeeld.

Ik besloot nu ook een definitieve naam te bedenken voor de serie; sacuL! was het toch net niet.

Na wat brainstormsessies (met andere mensen) ben ik uiteindelijk op de naam kletsdroog! gekomen. Hier werd positief op gereageerd en ook bij het feedbackmoment met Dick en Kim werd meteen na het horen van de naam positief gereageerd.

Uiteindelijk maakte ik een eerste versie van aflevering 1 en ook deze stuurde ik op naar verschillende mensen. Hieruit kreeg ik onder andere de tip om de ambulance-bellen sketch in tweeën te splitsen, zodat ‘ie later nog eens terugkomt. Iets wat bij bijvoorbeeld Toren C veel gebeurt.

Voorbeeld van feedback op de eerste versie van aflevering 1.

Ook deze aflevering liet ik zien aan Dick en Kim (en ook Kimberley en Isabella). Dit was natuurlijk even een spannend moment, want: hoe zou de aflevering ze bevallen? Aangezien het -door corona- een onlinemeeting was kon ik goed hun gezichten zien terwijl ze allen individueel de aflevering bekeken. Aan het begin serieus, maar er ontstonden steeds meer glimlachen en uiteindelijk zag ik steeds echtere en serieuzere lachen. De aflevering werd dus goed ontvangen. Er werden nog wat laatste puntjes op de i gezet: zo werden de eerdergenoemde “stings” toegevoegd aan de aflevering, verwisselde ik wat sketches zodat ik de ambulance-sketch kon knippen en werd het intro aangepast.

Opname van een extra tussenstukje voor de intro.

Voor deze aflevering besloot ik ook een online enquête toe te voegen zodat kijkers elke sketch los konden beoordelen plus een korte verklaring over de gekozen hoogste en laagste cijfers. Om het aantal kijkers een boost te geven besloot ik de aflevering te delen op mijn privé insta-account. Dit zorgde voor een flinke piek in het aantal weergaven en een hele hoop nieuwe reacties. Zowel onder de video, op instagram als via WhatsApp en in real life (op mijn werk). Eigenlijk iedereen vond het kortgezegd een leuke video en de video werd zelfs in een appgroep rondgestuurd.

De aflevering werd onderling gedeeld waardoor ik meerdere van dit soort berichten kreeg.

Selectie uit de reacties op de eerste aflevering.

 

Hierbij had ik wel het gevoel dat mijn doel gehaald was: een serie maken die mensen grappig vinden.

Uit de enquête waren de sketches die het best beoordeeld werden de ambulance bellen-sketch en de tandartselen voor dummies-sketch. Twee sketches waar ook onderzochte methodes in gebruikt zijn (niet de enige trouwens). Opmerkelijk is dat de ambulance-sketch volgens Dick en Kim (zeker tijdens het scriptlezen) nog wat beter kon, iets waar ik zelf eigenlijk ook achterstond. Hieronder een paar quotes over deze sketches, als antwoord op de vraag Welke sketch geef je het hoogste cijfer en waarom?:

“Tandarts voor dummies, dit is gewoon kwaliteit.”

“Ambulance bellen: was gewoon heel erg goed gevonden en goed gemaakt”

“Tandarts voor dummies, omdat er erg veel humor aan zat en het goed bedacht is!”

“De tandarts voor dummies, voorspelbaar op een leuke manier en leuk uitgevoerd”

Eindwerk

Het eindwerk is -in ieder geval- een eerste aflevering van de serie. Ik wil sowieso nog een tweede aflevering gaan maken en wanneer dit ook weer een succes is komt er misschien ook wel een derde of meer.

Reflectie

Hierbij een reflectie volgens de STARR-methode (Carrieretijger, z.d.).

SITUATIE

Voor het vak Seminar wilde ik door middel van onderzoek een comedysketchserie op een zo goed mogelijke manier -met de middelen waarover ik beschik- maken.

TAAK

Aangezien het een individuele opdracht was  deed ik alles zelf. Van het onderzoek, het schrijven tot aan het produceren van de serie.

ACTIE

Ik onderzocht de manieren van het schrijven van goede humor, keek veel andere sketchseries voor inspiratie en maakte zo uiteindelijk een eigen serie, tenminste: één aflevering. Deze deelde ik uiteindelijk met de wijde wereld.

REACTIE

Over het algemeen werd positief gereageerd. Ik kreeg zelfs via-via complimenten en het heeft me een extra taak bij mijn bijbaan opgeleverd. Wel zijn er zeker nog puntjes die beter konden. In mijn enquête kwam naar voren dat sommige sketches toch te lang waren, of niet supergrappig.

REFLECTIE

Over het algemeen ben ik zeer tevreden over het resultaat. Bij de volgende aflevering of serie wil ik me graag meer focussen op kortere sketches. En de langere sketches proberen nog een betere clou te geven. Ook een belangrijk punt is dat ik tijdens het opnemen op moet letten dat er voor en na de sketch genoeg ruimte is voor een sting.

Bronnen

BNNVARA. (z.d.). Sluipschutters S3A5. Geraadpleegd op 10 mei 2020, van https://www.npostart.nl/sluipschutters/01-06-2020/BV_101399985

Cahill-Kearns, J. (2018, 19 september). Explaining the Incongruity Theory of Comedy. Geraadpleegd op 6 mei 2020, van https://owlcation.com/humanities/Explaining-the-Incongruity-theory-of-Comedy

Carrieretijger. (z.d.). STAR-methode. Geraadpleegd op 29 maart 2020, van http://www.carrieretijger.nl/carriere/solliciteren/sollicitatiegesprek/gesprekstechnieken/star 

Corley, J. (2017, 18 oktober). How to Write “Genius” Jokes. Geraadpleegd op 8 mei 2020, van https://www.youtube.com/watch?v=EUBARePe4nI

Humor Research Lab. (z.d.). Benign Violation Theory. Geraadpleegd op 7 mei 2020, van http://leeds-faculty.colorado.edu/mcgrawp/Benign_Violation_Theory.html

Lannom, S. C. (2019, 28 oktober). How to Write a Better Screenplay. Geraadpleegd op 11 mei 2020, van https://www.studiobinder.com/blog/how-to-write-a-screenplay/

Marx, N. (2019). Sketch Comedy. Bloomington, USA: Indiana University Press.

mediamusicnow. (z.d.). Stinger / Bumper | Glossary of Music Production Terms. Geraadpleegd op 25 mei 2020, van https://www.mediamusicnow.co.uk/information/glossary-of-music-production-terms/what-is-an-stinger-or-bumper.aspx

Urban Dictionary: Sacul. (z.d.). Geraadpleegd op 19 mei 2020, van https://www.urbandictionary.com/define.php?term=Sacul

wikiHow. (2020, 28 april). Een sketch maken. Geraadpleegd op 2 mei 2020, van https://nl.wikihow.com/Een-sketch-maken

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *