Drukkerij aan huis

“Een duik in de wereld van druktechnieken bij mij in de keuken.”

Voor dit project heb ik creatief onderzoek gedaan naar grafische druktechnieken. Op mijn vorige opleiding kwamen we niet verder dan een laserjet printer die verderop in de gang stond, dus ik vond het tijd om hier meer over te leren. Na een lijst te maken met alle mogelijke technieken, heb ik er een aantal uitgekozen en deze thuis uitgewerkt met spullen die de meeste mensen wel in huis hebben. Na vijf weken creatief kokkerellen met inkt, papier, stof en nog veel meer heb ik dit onderzoek afgesloten en begin ik aan het bundelen van mijn bevindingen in een boek. Hierin zullen mijn creaties te vinden zijn met aantekeningen, tips & tricks. 

Drukken, hoe wat waar?

Ik doe onderzoek naar de oude grafische druktechnieken. Voordat ik de studie CMD begon, heb ik Grafisch Ontwerpen gestudeerd op NimetoHier heb ik voornamelijk geleerd hoe ik digitaal moet ontwerpen en wat de opties daar zijn. Qua druktechnieken kwamen we niet verder dan de inktjetprinter die verderop in de hal stond. Dus toen ik voor het eerst in de les van Ramon kwam en hij had het over zeefdrukken, ging er een wereld voor me open. Ik heb er al die tijd niet veel mee gedaan dus het is nu de perfecte tijd om er onderzoek naar te doen. 

Mijn onderzoeksvraag is het volgende: 

Hoe kan ik de oude grafische druktechnieken thuis uitvoeren met huis-tuin-en-keukenobjecten? 

Ik ga gebruik maken van deskresearch en creatief onderzoek. Ik wil goed in beeld hebben welke technieken er zijn en hoe ze werken. Als ik dit weet, kan ik ze thuis gaan uitvoeren met de spullen die ik heb. Het idee is dat ik de technieken zonder drukkerij/machine moet kunnen uitvoeren en hier eventueel variaties op kan vinden. In het hoofdstuk De Drukkerij Is Geopend is te lezen hoe ik elke techniek heb uitgevoerd. 

Samen met Dick heb ik een lijst gemaakt met allerlei druktechnieken waar ik eventueel mee aan de slag kan gaan. Uit deze lijst heb ik een aantal technieken gekozen die mij aanspreken en waar ik thuis aan kan werken.  

Vervolgens heb ik gezocht naar methodes om deze technieken thuis uit te werken. Elke stap die ik maakte heb ik vastgelegd en is te vinden in hoofdstuk De Drukkerij Is Geopend. Iedere les liet ik in een PowerPointpresentatie zien wat ik gedaan heb en kreeg hier goede feedback op. Ik leerde terwijl ik bezig was. Zo heb ik onder andere geleerd dat het heel eenvoudig is om een eigen stempel te maken door middel van een linosnede en dat je met materialen die je niet snel zou gebruiken toch een tof effect kan krijgen. 

Dit onderzoek heeft veel voor mij opgeleverd. Ik heb nieuwe technieken geleerd die ik kan toepassen waar ik maar wil. Ook heb ik nu een tof onderwerp wat mij onderscheidt van de rest van mijn medestudenten. Daarnaast heb ik toffe ontwerpen gemaakt die ik kan gebruiken voor mijn portfolio en waarmee ik mijn huis kan decoreren. Als laatste heb ik de afgelopen weken kunnen invullen met leuke activiteiten en alle ellende kunnen laten voor wat het is. Dit onderzoek was niet alleen leuk, het was ook rustgevend. Alles bij elkaar opgeteld heb ik een tof project mogen draaien. 

Met de uitkomsten van het onderzoek is het de bedoeling een eindproduct te maken. Nu heb ik een tijdje nagedacht en voelde niet veel bij het idee om bijvoorbeeld een poster te maken met de druktechnieken. Na overleg met Dick en Kim heb ik besloten om een dagboek/logboek te maken van mijn proces. Dit boek ga ik zelf binden en alle technieken die ik inmiddels geleerd heb, komen voor in het boek. Daarnaast komen ook de stappen, tips & tricks in het boek te staan. Alles wordt analoog gedaan. Meer over dit boek is te lezen in De Drukkerij Is Geopend 

De drukkerij is geopend

Het begon allemaal met een brainstorm over onderwerpen. Ik heb alle onderwerpen die mij interessant leken in een PowerPoint gezet en deze gepresenteerd aan de groep. Hier kreeg ik feedback op en heb ik een top 3 gemaakt. Uit deze top drie kwam het uiteindelijke onderwerp

OUDE DRUKTECHNIEKEN VAN GRAFISCH ONTWERPEN. 

Om een goede start te kunnen maken met het onderwerp hebben Dick en ik een lijst gemaakt met druktechnieken. 

Vanuit deze lijst ben ik gaan kijken wat de technieken zijn en of ik ze thuis kan uitvoeren. Na gelezen te hebben wat de technieken inhouden, heb ik een lijst gemaakt met de technieken waar ik meer over wil weten en wil gaan uitvoeren. 

  • Droge naald techniek (Van Osch, 2017) 
  • Lithografie (Aarts, 2019) 
  • Zegels  
  • Houtsnede (Terwindt-Wetterauwz.d.) 
  • Linosnede (Willemse, 2017) 
  • Zeefdrukken (“Wat is zeefdruk? Wij leggen het zeefdrukproces uit”, z.d.) 
  • Batik (Kerlogue, 2005) 

Vervolgens heb ik een inventarisatielijst gemaakt met producten die ik niet in huis heb, maar wel noodzakelijk zijn voor deze technieken. Deze producten heb ik in huis gehaald en zo kan het feest beginnen. 

Droge naald techniek 

Ik ben begonnen met de droge naald techniek. Ik heb uit een drinkpak een plaatje gesneden en hier met een naald een ontwerp in gekrast. Vervolgens inkt op het plaatje gedaan en dit plaatje op nat papier gedrukt. Ik heb dit gedaan met printpapier en foto karton. Het printpapier is dun en kwetsbaar doordat het nat gemaakt is. Je ziet het plaatje er nog goed instaan. Op droog papier komt de inkt niet goed over. Ook op het foto karton heeft de inkt moeite met zich te laten zien. 

 

Lithografie 

Lithografie leek me een lastige techniek omdat er een chemisch proces bij komt kijken. Als dit niet goed gaat, komt de inkt niet goed over op het vel papier. Ik heb daarom ook een video stap voor stap gevolgd om het beste resultaat te behalen (DiGiovanni, 2014). Ik ben begonnen met een stuk aluminiumfolie nat te maken en voorzichtig te schuren met schuurpapier. Het schuurpapier dat ik gebruikte, was te grof dus heb ik het opnieuw gedaan met de achterkant van een spons. Vervolgens heb ik de plaat ingesmeerd met azijn en een tekening gemaakt met waskrijt. Het is nu de bedoeling om met cola en olie over het ontwerp heen te gaan zodat het ontwerp in het aluminiumfolie blijft zitten. Na dit gedaan te hebben en het nat is gemaakt met water, kan de verf erop. Ik heb olieverf gebruikt. Helaas werkte het niet overal even goed. De verf bleef op sommige plekken niet goed zitten waar het moest en dus kwam het ontwerp niet goed over op papier. Ik weet niet goed wat ik fout heb gedaan en merkte dat ik opgefokt werd van het proces. Dus heb ik ervoor gekozen om deze techniek te laten voor wat het is en verder te gaan. 

Zegels 

Ik heb geprobeerd om een zegel te maken van kaarsvet. Ik heb een kaars in kleine stukjes gesneden en dit laten smelten. De eerste keer heb ik het kaarsvet direct op het papier gegoten, maar dat liep alle kanten op. Ik heb een poging gedaan om een stempel erin te zetten, maar dat was niet gelukt. Ik heb het proces herhaald en voordat ik het vet op papier goot, liet ik het nog even stollen. Dit werkt wel. Na het nog even te laten stollen op het papier heb ik er een stempel ingezet en die kwam er goed uit. 

Ik kreeg als feedback om deze techniek te herhalen met waskrijtjes, dus dat heb ik geprobeerd. Ik heb alle stappen herhaalt zoals hierboven beschreven, maar helaas werkte het niet zo goed als gehoopt. De krijtjes bleven kleven aan de stempel en dus kwam er geen goed resultaat op papier. 

 

Houtsnede 

Houtsnede is een vorm van hoogdruk. Dit betekent dat alles wat hoog ligt, afgedrukt wordt. Door middel van gutsen, guts je de stukken hout weg die je niet afgedrukt wilt hebben. Ik heb gekozen voor MDF, wat achteraf geen goede keuze is geweest. Dit hout is te stevig en is lastig te gutsen. Je moet dus veel kracht zetten. Vervolgens heb ik er verf op aangebracht en gedrukt op papier. Ik merkte dat acrylverf in het hout trekt en dus veel product nodig heeft om goed gedrukt te worden. Bij blockprint werd dit minder. 

Ik kreeg als feedback om het hout in te smeren met olie voordat ik de verf aanbreng. Dit werkte wel, maar het hout werd glad dus het vasthouden werd wat lastiger. Misschien heb ik te veel olie gebruikt. 

 

Linosnede 

Ik ben begonnen met een ontwerp te maken op een stuk linoleum en vervolgens de delen die ik niet geprint wil hebben uit gegutst. Daarna ben ik met acrylverf en met blockprint over het linoleum gegaan en dit op papier gedrukt. De acrylverf werkte niet goed, omdat het aan het papier plakt maar met blockprint werkt het perfect. Naar mijn mening is de linosnede goed gelukt. Ik vond dit een leuke techniek en wil dit zeker vaker doen. 

 

Ik kreeg als feedback om te zoeken naar andere materialen die ik kan gebruiken i.p.v. linoleum. Ook moest ik gaan kijken naar andere materialen die je niet zo snel zou gebruiken om te drukken. Ik heb gebruik gemaakt van een verfroller, een gum en een kaars. 

Ik heb de verfroller in de vorm gekregen zoals ik wilde met een mes en met gutsen. Vervolgens heb ik op de roller acrylverf aangebracht en gedrukt op papier. Dit gaf een leuk resultaat omdat je, als je hard genoeg drukt, een rondje mee drukt. Dit rondje is de binnenkant van de verfroller. 

 

De gum heb ik uit gegutst in twee verschillende designs. Vervolgens heb ik blockprint aangebracht en de gum gedrukt op papier. 

 

Als ongebruikelijk materiaal heb ik een patroon in een dinerkaars gegutstVervolgens heb ik de kaars door acrylverf gerold en op papier gedrukt. Dit gaf een bijzonder effect omdat de kaars niet overal even dik is. Dus je hebt niet overal hetzelfde design. 

 

Ik heb ook nog geprobeerd om de linosnede op textiel te drukken. Dit ging prima, maar de verf dekte niet volledig. Toch gaf dit een leuk effect. 

 

Zeefdrukken 

Ook ben ik aan de slag gegaan met zeefdrukken. Ik heb een waszak geknipt en deze gebonden tussen een borduurring. Vervolgens heb ik op printpapier een ontwerp getekend en deze op het shirt gelegd met daarbovenop de borduurring. Op deze manier komt de verf alleen op de plekken waar geen papier meer zit. Daarna heb ik wat verf aan de bovenkant van het design gedaan en met een schraper naar beneden getrokken. Het design is goed zichtbaar op de stof, maar ik kwam aan de onderkant wat verf te kort. Daar zijn de lijnen wel te zien van de waszak, wat een tof effect geeft. 

 

Ik heb ook geprobeerd om met lijm te zeefdrukken. De basis is hetzelfde als hierboven beschreven staat. Ik tekende wat ik wilde hebben en bracht de lijm aan op de plekken waar ik geen verf wilde hebben. Vervolgens de zeef op de stof gelegd en met een pasje de verf verdeeld. Dit werkt prima, maar om een goed strak design te maken, had ik een extra laag lijm moeten toevoegen. Het effect dat eruit kwam vind ik overigens heel tof. 

 

Batik 

Ik heb met gesmolten kaarsvet een ontwerp getekend op een stuk stof. Dit stuk stof heb ik in een bad met kleurstof gedaan. Ik heb in dit geval de instructies van de verpakking opgevolgd en de stof in kokend water gelegd. Het kaarsvet verdween en dus ook het effect. Ik heb dit opnieuw geprobeerd en dit keer het water af laten koelen. Dit werkte goed. Om het kaarsvet weg te halen heb ik het uitgespoeld met kokend water. Dit nam ook een deel van de verf mee. 

 

Ik kreeg als feedback om met andere materialen te gaan werken. Ik heb ervoor gekozen om met een lijmpistool de ontwerpen te maken en met natuurlijke kleurstoffen de stoffen te verven. Ook kreeg ik de tip om het kaarsvet eruit te strijken. Dit heb ik gedaan met een steelpan met kokend water en een keukenpapiertje ertussen. Dit werkt prima. 

Batik met een lijmpistool werkt prima. De lijm trekt in de stof en dus komt er geen verf op de plekken waar je het niet wilt. De lijm is alleen niet buigbaar, dus je hebt een grote pan nodig, of geen lange stukken aan elkaar in het ontwerp. Als de verf ingetrokken is, kan je de lijm er makkelijk af trekken. 

 

Ik heb op internet een blog gevonden waarin juffen knutsels bedenken voor op de basisschool (Muzocoach, 2011). Hier kwam ook een werkje voorbij waar ze crêpepapier nat maken en op T-shirts leggen. Dit gaf mij het idee om crêpepapier te gebruiken bij batik. Ik kreeg als tip om handschoenen te gebruiken, want als het eenmaal nat is, geeft het af op alles. De kleur geeft goed af en wordt mooi pastel. 

 

Als natuurlijke kleurstoffen heb ik rode kool, rode ui, ketchup, thee en koffie gebruikt. Het proces is hetzelfde en werkte in de meeste gevallen goed, behalve de thee. De thee gaf geen kleur af. Het verbaasde mij welke kleuren en kwamen van de rode kool en de rode ui. 

   

  

 

Boekbinden 

Ik heb op YouTube een video gevonden van een Belgische vrouw die liet zien hoe je een boek kan binden (Campo, 2013). Zij gebruikt speciale boekbinderslinnen en boekbinderslijm. Dit heb ik niet in huis dus heb ik een T-shirt en houtlijm gebruikt. Deze lijm is hetzelfde, maar dan met een andere naam.  

Ik ben begonnen met de pagina’s doormidden vouwen en deze met de vouw bij elkaar, op elkaar gelegd. Vervolgens heb ik ze bij elkaar gehouden met klemmen en met houtlijm de vouwkanten aan elkaar gelijmd. Nadat dit droog was heb ik de schutvellen vastgeplakt en weer laten drogen. In de tussentijd heb ik de kaft gemaakt. Ik heb stukken karton uitgesneden en op het stof gelegd. Dit heb ik uitgemeten en vervolgens de stukken karton vastgelijmd. Als laatste heb ik de schutvellen vastgeplakt aan de kaft en 24 uur onder twee boeken laten drogen.  

Ik merkte met deze techniek dat ik te dik karton gebruikt heb. Ik kon geen mooie vouwlijnen maken bij de rug en het voelde niet goed aan. Daarnaast moet ik op zoek gaan naar katoen/linnen voor de kaft. Het T-shirt is te dik en maakt het boek niet mooi. Als laatste kan ik de lijm nog verdunnen zodat de schutvellen minder rimpelen en mooier in het boek zitten. 

Reflectie

Ik reflecteer op de afgelopen periode met de STARR methode. 

Situatie 

Vanuit school kreeg ik de opdracht om een onderzoek te starten naar een eigen gekozen onderwerp. Ik heb gekozen voor grafische druktechnieken. 

Taak 

Het was mijn taak om deze technieken te leren kennen door middel van uitvoeren. Omdat we op dat moment in lockdown zijn, kon ik niet naar drukkerijen om daar de technieken uit te voeren. Ik heb dit dus thuis gedaan. 

Actie 

Ik heb een lijst gemaakt met de technieken die ik beter wil leren kennen en deze vervolgens uitgevoerd met huis-tuin-en-keukenobjecten.  

Resultaat 

Ik heb in vijf weken tijd veel mogelijke technieken uitgevoerd en leuke resultaten behaald. De uitkomsten van het onderzoek worden gebonden in een boek. 

Reflectie 

Ik heb genoten van dit onderzoek. Ik heb ondanks de tijd waar we in zitten iets tofs kunnen doen. Misschien komt het wel door de tijd waar we inzitten dat ik dit heb kunnen doen.  

Bronvermelding

Aarts, B. (2019). Limburgensia. Nijmegen, Nederland: Uitgeverij Vantilt. 

Campo, L. (2013, 27 mei). Handleiding boekbinden. Geraadpleegd op 3 juni 2020, van https://www.youtube.com/watch?v=dkYhWiWLyR0 

DiGiovanni, F. (2014, 22 april). Kitchen Lithography Demo. Geraadpleegd op 3 juni 2020, van https://www.youtube.com/watch?v=UuBUlEt6vWw 

Kerlogue, F. (2005). Batik. Rijswijk, Nederland: Atrium. 

Muzocoach, M. (2011, 28 maart). Een nieuwe techniek om kledij te verven! Geraadpleegd op 17 mei 2020, van http://muzocoach1011machteld.blogspot.com/2011/03/een-nieuwe-techniek-om-kledij-te-verven.html?m=1 

Terwindt-Wetterauw, M. (z.d.). Houtsnede. Geraadpleegd op 29 april 2020, van https://marjoleinterwindtwetterauw.exto.nl/index/14381577_werkwijze.html#.XtdYbp4zY1g 

Van Osch, I. (2017, 1 september). Heet van de droge naald – Ingrid van Osch. Geraadpleegd op 29 april 2020, van http://www.ingridvanosch.nl/2017/08/30/heet-van-de-droge-naald/ 

Willemse, M. (2017, 18 april). Linoleumsnede. Geraadpleegd op 29 april 2020, van https://mayawillemse.wordpress.com/blogs/art/linoleumsnede/ 

Wat is zeefdruk? Wij leggen het zeefdrukproces uit. (z.d.). Geraadpleegd op 29 april 2020, van https://zeefdrukland.nl/Wat-is-zeefdruk 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *