Phantasma – To wander mentally or to be absent-minded

Een reis naar een beter begrip voor het fenomeen wat men “psychose” noemt

Dennis-Auburn_Photography_3-360x239-1.jpg
Phantasma - To wander mentally or to be
absent-minded

SYNOPSIS
Ik heb altijd al een fascinatie gehad voor het menselijk brein. Hoe het werkt, maar vooral ook: hoe het niet werkt.
Nadat ik op mijn twintigste door verkeerd LSD gebruik zélf in een tijdelijke psychose ben beland, is deze fascinatie alleen maar toegenomen.
Wat begon als een project om een film te maken in de stijl van regisseur Gaspar Noe, eindigde als iets veel maatschappelijkers: Mensen een beter begrip geven voor wat een psychose nu eigenlijk inhoud.

Dit heb ik geprobeerd te realiseren door middel van interviews, (creatief)onderzoek en het uiteindelijke resultaat: een serie portretten die de symptomen van een psychose weergeven.

INLEIDING
Over psychosis is eigenlijk vrij weinig bekend. Het is als een “black box”: mensen weten dat het bestaat, maar weten niet echt wat het nu eigenlijk inhoudt. Er wordt vaak angstig op gereageerd door de omgeving, en als “eng” of “vreemd” bestempeld. Dit stigma wilde ik graag doorbreken, door met mensen die een psychose hebben gehad in gesprek te gaan. Uiteindelijk heb ik vier mensen mogen interviewen, daar een serie portretfoto’s van gemaakt en hun psychotische waanbeelden, gevoelens en angsten in deze foto’s verwerkt.

Ik heb mij zoveel mogelijk geprobeerd te focussen op de overheersende emoties tijdens de psychose’s en de visuele beelden.

Uitwerkingen, definitie en scope

Fase 1 – Onderzoek


Gaspar Noe’s Climax

Ik begon, zoals hierboven al aangegeven, deze seminar met een heel andere insteek: Een film maken in de stijl van Gaspar Noe. Deze regisseur boeide me al een tijdje, omdat al zijn films heel psychotisch zijn. Met name “Climax” vormde een grote inspiratie bron: Een film die gaat over een aantal dansers die in een gezamenlijke psychose belanden. (Volkskrant, z.d.) Dat wilde ik graag zelf ook proberen te creëren.

 


Labyrinth Psychotica

Van dit idee ben ik in week 4 afgestapt. Ik wist eigenlijk nog veel te weinig van film af om dit nu al goed te kunnen realiseren. En ik besefte me dat ik graag een maatschappelijke betekenis in mijn werk wilden hebben. Na wat rondsurfen op internet kwam ik achter het werk van Jennifer Kanary. Zij richt zich op een psychose waarneembaar maken voor mensen in de zorg, door middel van een VR experience: Labyrinth Psychotica (Labyrinth Psychotica, z.d.). Ik wist eigenlijk meteen dat ik ook graag zoiets wilde doen. Ik wilde met mensen in gesprek gaan over hun eigen ervaringen. Dit wilde ik visueel uit gaan werken, en zo mensen een beter beeld geven van wat een psychose inhoudt.

Overig onderzoek
Voordat ik dit kon gaan doen, wilde ik eerst meer informatie vinden over het onderwerp.
Ik besloot eerst opzoek te gaan naar het geen wat een psychose was.  Volgens de website Psychosenet (Psychose.net, 2018) is een psychose een verzameling van verschillende symptomen. Dit kunnen hallucinaties, wanen, stemmen in mensen hun hoofd maar ook depressies en manies zijn. Ik besloot mij te focussen op visuele hallucinaties, wanen en stemmen. Dit zijn de meest voorkomende symptomen, en ik voelde dat ik hier het meest mee zou kunnen.

Visuele hallucinaties:
Hallucinaties zijn waanbeelden, gecreëerd door het menselijk brein. Het zijn beelden waarvan je denkt dat ze echt bestaan. Dit kunnen lichten, vlekken, patronen, objecten of mensen zijn (Badii, 2019)

Wanen:
Wanen worden vaak verward met hallucinaties. Wanen zijn overtuigingen die in je eigen hoofd gebeuren. Je kunt er van overtuigd zijn dat je achtervolgd word door de CIA, of dat alle rode auto’s op straat je willen aanrijden. Wanen ervaart een psychotisch iemand als realiteit, de wanen kunnen niet uit het hoofd worden gepraat. (“Wanen – Help Ik Heb Een Psychose”, z.d.)

Stemmen:
Stemmen in mensen hun hoofd behoren tot auditieve hallucinaties, en worden vaak doorgetrokken naar schizofrenie.
(Psychose.net, 2018)
Om een beter beeld te krijgen van stemmen horen, heb ik de Ted Talk van Eleanor Longden gekeken. (Longden, z.d.). Zij stelt dat de meeste stemmen inspelen op onzekerheden vanuit de persoon zelf.


Drug Induced Psychosis

Vervolgens kreeg ik als advies van mijn docent om mijn onderwerp verder af te bakenen. Ik besloot onderzoek te gaan doen naar LSD Induced Psychosis, omdat ik dit de meest interessante vorm van psychose vind en het ook het dichtst bij mijzelf als persoon staat.
Een slechte LSD trip lijkt veel op een traditionele psychose, maar het duurt enkel 9-12 uur. ((The recovery village, zd))



Interviews

Na het afbakenen en beslissen op welke symptomen ik me precies wil gaan focussen, heb ik via een forum een oproep gedaan of mensen met een psychotische ervaring aan de LSD me daar wat meer over konden vertellen. Deze oproep heeft geresulteerd in 4 interviews + fotoshoots  (van Putten, 2020) (CMD Methods Pack) Na deze interviews ben ik de beelden gaan bewerken.

Fase 2. Creatief proces

Mediumkeuze
Ik begon met onderzoeken welk medium ik wilde gaan gebruiken voor mijn portretten.
Sowieso fotografie als basis, maar hoe wilde ik de psychoses schilderen op de foto’s?
Om dit vast te stellen, heb ik een aantal experimenten met verf, markers en fineliners gedaan over een van mijn eigen foto’s. Ik heb geprobeerd om mijn eigen psychotische ervaringen abstract weer te geven:

Ook heb ik gekeken naar werken van psychedelische kunstenaars als Tokio Aoyama (Aoyama, z.d.) en Mario Martinez (“Mario Martinez: Contemporary Native Painting – Gallery”, z.d.) . Deze twee kunstenaars maken beide psychedelische schilderingen, waar ik de inspiratie uit heb gehaald voor mijn eigen bewerkingen.


Tokio Aoyama                                                      Mario Martinez

Experimenten

Van L naar R: Verf, marker, verf, fineliner

Het was boeiend om te zien dat marker een heel ander effect gaf dan verf. Fineliner pakte ook verrassend interessant uit.
Mijn uiteindelijke keuze is toch op fotobewerking gevallen. Omdat ik op deze manier -naar mijn gevoel- de meeste creatieve vrijheid heb.

Ik kreeg van Rob het advies om voor iedereen één woord te kiezen wat heel sterk aanwezig was in hun psychose. Dit heb ik gedaan, en ben toen begonnen met bewerken.

Iteratie ronde 1:

Dit was de eerste iteratie. De woorden die ik heb geprobeerd uit te beelden zijn:
Robin (linksboven): Paranoia (idee dat iedereen haar aan het achtervolgen was overheerste sterk)
Isa (rechtsboven): Ademnood (kreeg zware hyperventilatie)
Jason (linksonder): Verlies (had het waanbeeld dat zijn vrienden nare dingen aan het zeggen waren)
Stef (rechtsonder): Egodeath (ervaren van een geestelijke dood en wedergeboorte (egodeath))

Hierop kreeg ik als feedback van Juri dat ik misschien de meest belangrijke woorden uit de interviews over de afbeelding heen kon zetten, om een nog duidelijker verhaal te creëren. Ook kon ik misschien het graan bij Isa nog wat meer naar voren brengen aangezien dat een belangrijk deel was van haar psychose, bij Robin nog wat ogen achter neer zetten want dat geeft een meer paranoia gevoel en bij Stef het breken van de ziel nog wat meer verduidelijken.

Iteratie ronde 2:

Ik kreeg de feedback van Rob om een vierluik als medium te gebruiken. Op die manier word het presenteren interessanter. Op iedere afbeelding gebruik je één deel: Hallucinaties, Wanen en Stemmen; en dit voeg je uiteindelijk allemaal samen in de laatste afbeelding.
Ik wil dit eerst nog wat meer onderzoeken en zelf bepalen of ik dit wil, voordat ik hiermee aan het werk ga.

UV Verf
Ik kwam ook op het idee om de woorden met UV verf toe te voegen. Dit omdat dat oplicht wanneer er licht op geschenen word, en dat bij een psychose ook het geval is. Dat is nagenoeg onzichtbaar tot je het verhaal hoort.
Hier heb ik ook wat experimenten mee gedaan:

Aanvullende poster
Ik kreeg van Juri als feedback om nog wat meer informatie over psychoses te geven. Dit heb ik gedaan door een poster te maken waarin ik de belangrijkste punten van mijn psychose-onderzoek laat zien. Deze poster zal naast mijn portretten komen te hangen tijdens de expo:

En nu….

Evaluatie en conclusie
Dit project was een geweldige reis. Ik heb ontzettend veel geleerd, over psychoses in het algemeen maar ook over de geweldige mensen die ik heb mogen interviewen.
Mijn photoshop skills zijn ook sterk verbeterd.
Ik ben wel tegen vrij veel dingen aangelopen. Zoals het feit dat ik altijd 1000 dingen bedenk en heel slecht ben in dan één pad kiezen. Maar het pad waar ik nu op zit bevalt me wel.
Ik kijk heel erg uit naar de uiteindelijke einduitwerking van mijn portretten. Ik wil de drieluik theorie nog even verder gaan onderzoeken, maar over het UV licht ben ik heel zeker.

Ik merkte dat ik vooral het blog bijhouden ontzettend leuk vond, en nog steeds vind. Ik verwijs iedereen dan ook stiekem alsnog daar naartoe om de uitgebreide versie van het onderzoek en de interviews te lezen, en het proces te volgen. Maar dit concept dagboek was een goede samenvatting van het geheel.

Aanbevelingen
Ik kan anderen die ook iets met psychoses willen doen aanbevelen om eerst heel veel onderzoek te verrichten. Psychoses is een ontzettend gevoelig onderwerp voor veel mensen, en je wilt absoluut niet met niet goed onderbouwd onderzoek aankomen. Maar laat ook zeker wat ruimte voor je eigen creativiteit over. Hallucinaties zijn ontzettend visueel en vrij te interpreteren. Ga daar mee aan het werk, maar blijf wel ten alle tijden respectvol.

Bronnen

Aoyama, T. (z.d.). ART WORKS. Geraadpleegd op 25 maart 2020, van https://www.tokio-aoyama.com/art-works

Badii, C. (2019, 10 juli). Everything You Need to Know About Hallucinations. Geraadpleegd op 25 maart 2020, van https://www.healthline.com/health/hallucinations#types

CMD Methods Pack – find a combination of research methods that suit your needs. (z.d.). Geraadpleegd op 25 maart 2020, van https://www.cmdmethods.nl/cards/field/interview

Labyrinth Psychotica. (z.d.). Labyrinth Psychotica. Geraadpleegd op 25 maart 2020, van https://www.labyrinthpsychotica.org/about

Longden, E. (z.d.). The voices in my head. Geraadpleegd op 25 maart 2020, van https://www.ted.com/talks/eleanor_longden_the_voices_in_my_head?language=en#t-452855

Mario Martinez: Contemporary Native Painting – Gallery. (z.d.). Geraadpleegd op 25 maart 2020, van https://www.mmartinezpainting.com/category.php?id=001

Psychose symptomen – Lees alles over de kenmerken *. (2018, 8 oktober). Geraadpleegd op 25 maart 2020, van https://www.psychosenet.nl/psychose/psychose-symptomen/

Psychose.net. (2018, 14 december). Stemmen horen – wat is het en wat kun je er aan doen? *. Geraadpleegd op 25 maart 2020, van https://www.psychosenet.nl/psychose/psychose-symptomen/stemmen-horen/

Psychosis and LSD. (z.d.). Geraadpleegd op 25 maart 2020, van https://www.therecoveryvillage.com/lsd-addiction/related-topics/psychosis-and-lsd/

van Putten, J. (2020, 25 maart). Interviews. Geraadpleegd op 25 maart 2020, van https://www.notion.so/Interviews-END_TRIP_-22e5cd8681bc44cc84e98b837a9edbfa

Volkskrant. (z.d.). In climax tergt regisseur Gaspar Noe de kijker net zo lang tot die gaat verlangen naar excessen. Geraadpleegd op 25 maart 2020, van https://www.volkskrant.nl/cultuur-media/in-climax-tergt-regisseur-gaspar-noe-de-kijker-net-zo-lang-tot-die-gaat-verlangen-naar-excessen-vier-sterren~b2c60312/

Wanen – Positieve symptomen – Psychose?! – Help Ik Heb Een Psychose. (z.d.). Geraadpleegd op 25 maart 2020, van https://www.helpikhebeenpsychose.nl/psychose/positieve%20symptomen/wanen

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *