Verhalen gedragen door inkt

Met deze fotoserie neem ik jullie mee naar een tijd die zich ruim 500 jaar geleden heeft afgespeeld. Waarin een groot deel van de Molukse eeuwenoude traditie’s werden verbannen en weggegooid door de kolonialen. Door de komst van de koloniale handelaren raakte de oorsprong van onze voorouders door de generatie’s heen in de vergetelheid en werd deze bedolven onder de stof van de tijd. Hoe kunnen wij deze eeuwenoude traditie’s die ooit deel waren van de Molukse cultuur teruggeven aan onze voorouders? de Molukkers nu? En de volgende generatie? De vrouwen in deze fotoserie proberen door middel van traditionele kin markeringen de draad van de Molukse geschiedenis op te pakken.

Context, Scope en definitie

Het is 68 jaar geleden dat de Molukkers per boot aankwamen in Nederland. Dit verhaal, wat bekend is bij de Molukse gemeenschap, maar nog lang niet bij de Nederlanders, is door de Nederlandse regering in de doofpot gestopt. Een belofte dat werd gemaakt, maar vervolgens niet werd nagekomen heeft de Molukkers diep in het hart geraakt. Deze gevoelens van pijn en verdriet zijn van generatie op generatie doorgegeven. Als 4e generatie, van half Molukse afkomst, borrelt deze woede en gevoel van onmacht naar boven wanneer ik de verhalen hoor over de dingen die mijn familie heeft moeten doorstaan. Hun vaderland is niet het enige is wat de kolonialen hebben afgepakt. Ook de traditie’s, de cultuurgewoontes en alles wat de Molukkers hadden opgebouwd werden verwoest toen de Europeanen voor het eerst hun stap zette op Molukse bodem. 

De komst van de koloniale handelaren met hun godsdiensten impliceerde een diskwalificatie van de oorspronkelijke godsdienst van Maluku als heidendom en agama lama. Deze werd afgeschreven vanuit de gedachte dat deze zou worden vervangen door respectievelijk islam en christendom” (Patty, V. 2018)

Deze periode is bij zowel de Nederlanders als de Molukkers een zwart gat in de geschiedenis en daarom voor mij een reden om dit júist aan het licht te brengen. Één van de vele traditie’s die expliciet werd verboden waren de tatoeages. In de Bahasa Tana (alfoerse oertaal) wordt dit tatoeëren “Pa’atei” genoemd. “Hoewel Pa’atei is ontstaan op de Molukken heeft het zich in de loop der tijden verspreid over verschillende delen van de Pacific, zoals Tahiti, Hawaii, Nieuw-Zeeland en Samoa. De symbolen die worden getatoeëerd worden ingegeven door de voorouders. De symbolen zijn spiritueel en hebben voor een ieder een andere betekenis. Bij elkaar vormen zij een persoonlijk verhaal” (Sabandar, A. 2016) Door middel van een fotoserie wil ik mensen bewust maken van dit verloren stukje geschiedenis en daarbij de Molukkers bewust maken van hun oorsprong en hopelijk aanzetten tot zelf onderzoek te doen naar dit. Vanuit dit doel heb ik de volgende onderzoeksvraag opgesteld: 

“Hoe kan ik mensen door middel van fotografie bewust maken van deze vergeten periode in de Molukse geschiedenis?”

Om een beter beeld te kunnen krijgen bij deze hoofdvraag zocht ik (mogelijke) antwoorden op de volgende deelvragen:

  • Waar ligt de oorsprong van de Molukkers?
  • Waarom werden deze eeuwenoude traditie’s verbannen door de kolonialen?
  • Hoe vertel ik een verhaal door middel van fotografie 

Methode en aanpak

Tijdens dit onderzoek heb ik gebruik gemaakt van verschillende onderzoeksmethoden. Ik ben begonnen met de methode ‘desk research’ (CMD Methodpack, z.d) omdat dit voor mij een laagdrempelige manier is om informatie te krijgen. Ik wilde meer te weten komen over de oorsprong van de Molukkers en de ‘Pa’atei’. Jammer genoeg was hier niet veel over te vinden, de antropologen die de oorspronkelijk Molukkers hebben bestudeerd en hier boeken over hebben geschreven zijn niet meer verkrijgbaar.

Na mijn Pitch voor de klas waarbij ik het bovenstaande filmpje liet zien kreeg ik als feedback dat ik dit project persoonlijk moest betrekken omdat het een stuk is van mijn eigen roots. Ook moest ik gaan nadenken over de achterliggende gedachten achter dit onderwerp. Na wat sparren kwam ik achter mijn achterliggende gedachten ‘Dit verloren stukje van de Molukse traditie’s wil ik aan ze teruggeven’. Al snel ben ik het ‘Moluks Museum’ in Den Haag gaan bezoeken. Hier kreeg ik toegang tot hun bibliotheek met ontzettend veel boeken over de Molukse geschiedenis. Ook hier waren niet de boeken te vinden die ik zocht. Tijdens mijn wandeling naar de uitgang van het museum liep ik een vrouw tegen het lijf die mij veel kon vertellen over deze geschiedenis. Na een fijn gesprek heb ik met geluk het boek ‘In de schaduw van de berg Nunusaku’ (Bartels, D. 1994) kunnen overkopen vanuit hun privé collectie. Dit boek heeft mij erg veel geleerd over de oorsprong van Molukkers, hun manier van leven, traditie’s, geloofsovertuigingen, etc. Naast dit boek waar ik mijn ‘most relevant knowledge’ uit haalde, heb ook uit deze boeken veel informatie kunnen halen; ‘Het mystieke drie stromen gebied’ (Siahaya, T. 2016),  het boek ‘Ama One’ (Tauern) en het boek ‘Maluku, de Molukken’ (MOLUKKEN, MALUKU.IRB. 1991). Het boek ‘Ama One’  is nergens meer te krijgen, daarom heb ik uit dit boek alleen maar losse pagina’s kunnen lezen. Voor mijn inspiratie heb ik het ‘Tropenmuseum’ bezocht.

Vaste tentoonstelling ‘Indonesië’ in het Tropenmuseum
Bladzijde uit het boek ‘Ama One’ van Tauern. Publicatiejaar en uitgever onbekend
Vaste tentoonstelling ‘Nieuw Guinea’ in het Tropenmuseum

Daarnaast heb ik voor inspiratie foto’s bekeken van andere fotografen. Hieronder zijn foto’s te zien van de fotograaf ‘Lars krultak’ waar ik veel inspiratie uit heb gehaald. Hij reist de wereld rond om religieuze tatoeages vast te leggen door gebruik van fotografie en videografie. Mijn tweede inspiratiebron was een fotoboek van Worldpress (Bolt, R. 2019). In dit boek staan beeldverhalen van aangrijpende situaties van over de hele wereld. Ik wilde zien hoe verhalen via stilstaand beeld werden verteld in dit fotoboek.

Krutak, L. ‘Yonkon Naga women of Myanmar bear facial tattoos believed to repel evil spirits’ (Patterns of life documentary, 2019)
Krutak, L. ‘Tattooed warrior Panchun’ (Patterns of life documentary, 2019)
Krutak, L. ‘Human have marked their bodies for thousands of years’ (Patterns of life documentary, 2019)
Bolt, R. (Worldpress 2019) Pedro Padro. Mexico, 3de prijs Hard nieuws
Bolt, R. (Worldpress 2019) Mary F. Carlvert, Verenigde Staten, 2de prijs Hedendaagse kwesties

Ook heb ik Lars Krutak zijn TedxTalk gezien, genaamd ‘The Heritage of cultural tattooing” (Krutak, L. 2015)”  In zijn show citeert hij de woorden van Whang Od, de laatste Filipijnse kalinga traditionele tattoo artist.

“If it will stop, we will lose an important part of our culture and tradition that had been handed down from generation to generation. It’s our ancestors’legacy to us and it defines who we are as a people. So I believe that Kalinga tattooing must forever live among us because without it we will lose our identity”

Deze woorden raakte mij en gaven mij nog meer motivatie om er harder aan te werken. Ik ontmoette een vrouw met een kinmarkering (Alalihunu Metete) en heb met haar gepraat over de oude molukse traditie’s. We waren zo in gesprek dat ik er niet meer heb gedacht aan het vastleggen.  Mijn feedback was dan ook om deze dingen vast te leggen. Niet veel later kreeg ik de kans om een ceremonie mee te maken waarbij de Pa’atei bij 1 van de vrouwen werd gezet. Ik ontmoette de tatoeëerder ‘Joe Patty’ en hij vertelde mij het een en ander, over zijn persoonlijke reis als Tattoo Artist en over de Pa’atei zelf. Via Joe ben ik zo ook weer in contact gekomen met de andere vrouwen. Na dat ik had geholpen de kin markeringen (Alalihunu Metete) te zetten bij de Mahina (vrouw betekend in Bahasa Tana) ben ik langer gebleven om haar wat vragen te stellen over de Pa’atei. Hieronder het filmpje:

Juressa ipsen

Voor de technische kant van fotografie ben ik een fotografie winkel binnen gelopen en heb ik de fotograaf wat vragen gesteld over portretfotografie. Hij gaf mij een aantal tips en vanuit hier ben ik zelf verder het internet afgegaan.

Creatief proces

Mijn onderwerpen zijn tijdens deze seminar zeker 3 keer veranderd. Bij mijn een-na-laatste concept kreeg ik feedback van een peer om mij misschien te focussen op lichaamsversiering en regie in plaats van mijn eerdere onderwerp ‘Haardracht en religie’. Zo ben ik bij het onderwerp Pa’atei uitgekomen.  Mijn creatieve proces bestaat vooral uit het onderzoeken. Nadat ik voor mijzelf genoeg informatie had verzameld ben ik begonnen met het maken van foto’s. Een gedeelte van het proces staat al bij de methodes omschreven. Ik ben voordat ik mijn eerste fotoshoot had veel informatie op gaan zoeken op het internet over licht en kleur. Voor het licht had ik een lamp gehuurd bij de mediadesk en een reflectiescherm gekocht. Voor de kleuren in de foto heb ik de basis geleerd van colour grading en heb ik een grijze kaart gekocht. “Een grijskaart helpt de camera om de kleuren correct vast te leggen” Bonjour foto (2019)

In de bovenstaande drie foto’s is te zien wat voor een effect een grijskaart heeft op de kleur van de foto.

In de bovenstaande twee foto’s heb ik de foto’s bewerkt met het progamma ‘Lightroom’

Ik heb gekozen voor een donkere egale achtergrond omdat ik wil dat de kin markeringen naar voren komen. Daarnaast heb ik de inspiratie gehaald uit Lars Krutak  zijn werk, die in zijn foto’s vooral neutrale donkere achtergronden hadden. Op deze manier wordt na nadruk meer gelegd op de persoon dan op de achtergrond. Bij deze foto’s heb ik ook gebruik gemaakt van een reflectiescherm, hiervoor heb ik natuurlijk daglicht gebruikt. Het was voor mij de eerste keer werken met een reflectie scherm en daarom ook nog een beetje zoeken. Mijn feedback op deze foto’s was de vraag. Wat wil je vertellen met de foto’s? Wat wil je laten overkomen? Na deze vragen kwam ik uit de woorden : Kracht, Trots en United. De bovenstaande foto straalt kracht en trots uit. Maar ik mis het aspect United. Vanuit deze drie kernwoorden ben ik moodboards gaan maken, van compositie’s. Compositie’s die deze drie woorden visualiseerde.

Vanuit dit noodboard zijn er de volgende foto’s ontstaan:

Bij de fotoshoot had ik de greenscreen ruimte afgehuurd. Mijn reflectiescherm was hiervoor niet nodig. Wel heb ik mijn grijskaart gebruikt voor de fotoshoot. Ik vind dat deze drie foto’s de drie aspecten bevatten die ik wil uitstralen. Ik heb nog meer fotoshoots gepland staan voor mijn schouw, hierbij maak ik foto’s van twee vrouwen, ook komt er nog een fotoshoot aan van de spullen die gebruikt worden tijdens het zetten van een Pa’atei. Een extra aspect die ik in het begin had willen toevoegen aan dit project was een filmpje van de ceremonie. Helaas is dit niet meer gelukt.  Mijn idee voor de aankomende twee weken voor de schouw is om de kin markeringen die duidelijk op de foto staan, 3d te maken met een VR-bril. Het is dan de bedoeling de VR-bril opzetten die bij de foto’s liggen. Op het moment dat deze bril opgaat zien ze de tattoo naar voren komen. Op deze manier kunnen ze de markeringen goed bekijken. Ik weet niet in hoeverre dit mogelijk is, maar zeker een uitdaging die ik nog wil aangaan voor deze aankomende paar weken.

Op dit moment ben ik bezig met het schrijven van teksten die ik wil hebben tijdens de schouw.

De teksten die hier staan zijn allemaal inspiratie teksten die ik in boeken, op het internet, in documentaires, etc heb gezien. Uiteindelijk wil ik alle  informatie samenvoegen in een mooie overzichtelijke tekst.

Evaluatie en conclusie

Tijdens deze seminar ben ik veel blijven hangen in mijn onderzoek. Ik wist in het begin niet zo goed wat ik wilde, waardoor ik vast liep. Toen mijn onderwerp eenmaal vast stond ging ik voor mijn gevoel als een speer. Het ging zo goed, dat ik maar dingen bleef lezen toen ik deze informatie eenmaal had gevonden. Het was leuk om te doen, vooral omdat het een stukje van mijzelf is. Een stukje van mijn eigen roots en mijn voorouders die dit hebben meegemaakt.

Ik had voor mijn gevoel wat meer feedback mogen vragen aan mede studenten. Dus niet alleen aan docenten. Ook had ik achteraf wat meer zelf moeten experimenteren met achtergronden, kleuren en licht. Het experimenteren heb ik pas gedaan bij de foto’s van de fotoshoots zelf. Wat ik ook heb geleerd is dat het goed is om van te voren te bedenken wat je met je foto’s wilt uitstralen en welke kleuren je in je foto’s wilt gebruiken.

Bronnen

Bartels, D. (1994). In de schaduw van de berg Nunusaku: een cultuur-historische verhandeling over de bevolking van de Midden-Molukken. Utrecht: Landelijk Steunpunt Edukatie Molukkers.

Bolt, R. (2019). World Press Photo 2019. Duitsland: Schilt Publishing.

Bonjour Foto. (2019). Hoe gebruik je een grijskaart? Geraadpleegd op 3 januari 2020, van https://www.bonjourfoto.nl/How-To/hoe-gebruik-je-een-grijskaart.html

CMD Methods Pack – find a combination of research methods that suit your needs. (2019). Geraadpleegd op 15 januari 2020, van http://cmdmethods.nl

Krutak, L (@patterns.of.life.documentary) Tattooed warrior Panchun (2019, 25 november). Geraadpleegd op 2 januari 2020 van https://www.instagram.com/p/B5dWmf3n1vZ/

Krutak, L (@patterns.of.life.documentary) Yonkon Naga women of Myanmar bear facial tattoos believed to repel evil spirits (2019, 28 Mei). Geraadpleegd op 2 januari 2020 van https://www.instagram.com/p/ByBAOpEnSce/

Krutak, L (@patterns.of.life.documentary) Human have marked their bodies for thousands of years  (2019, 27 September). Geraadpleegd op 2 januari 2020 van https://www.instagram.com/p/B27CrXBHpZY/

Krutak, L. (TedxTalks) (2015, 12 augustus). The cultural heritage of tattooing (YouTube) Geraadpleegd op 2 december 2020, van https://www.youtube.com/watch?v=FdXU-Zg9pcM&t=38s

MOLUKKEN, MALUKU.IRB. (1991) ([2e dr.] [pbk]). Singapore: Nilsson & Lamm BV, Weesp Bewerkte uitgave.

Siahaya, T. (2016). Het mystieke driestromengebied. Moordrecht: Stichting Tiga Batang Air.

Sabandar, A. (2016, 4 november). De roeping om een oeroude traditie nieuw leven in te blazen. Geraadpleegd op 1 december 2019, van http://society8-ams.com/de-roeping-om-een-oeroude-traditie-nieuw-leven-in-te-blazen/

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *