Schaamteverhalen

Wat is schaamte voor jou? Deze vraag heb ik aan meerdere mensen in mijn omgeving gesteld, waarvan iedereen weer een net wat andere verwoording of ander voorbeeld had. We beleven schaamte allemaal anders en deze momenten van schaamte blijven ons vaak achtervolgen.

Bij mezelf merk ik dat ik het moeilijk vind om over mijn eigen schaamteverhalen te praten, het voelt als iets waarin ik heb gefaald, een moment van zwakte. Bij de schaamte die ik heb verzameld, heb ik illustraties gemaakt om deze vervolgens uit te brengen in een boekje. Hiermee hoop ik bij mijzelf, maar ook bij anderen te laten zien dat iedereen schaamte weer anders beleeft en dat het niet erg is om schaamte te voelen. Het maakt ons mens. 

‘’No one wants to talk about shame. And the less you talk about it, the more you have it.’’ – Brené Brown (The power of vulnerability, 2010).

Context, scope en definitie

Tijdens deze seminar heb ik meerdere verhalen over schaamte verzameld en onderzoek gedaan naar graphic novels en illustraties. Mijn fascinatie hiervoor was begonnen bij het onderwerp falen, waarom is het zo moeilijk voor mensen (en mijzelf) om toe te kunnen geven dat we ergens in hebben gefaald. 

Vanuit dit onderwerp ben ik naar schaamte gegaan, ik merkte dat dit ook bij het falen hoort. We schamen ons ergens voor, vaak omdat we hebben gefaald. Hiervoor heb ik onder andere inspiratie gehaald uit het boek Daring Greatly van Brené Brown (2012). Zo vertelt Brown dat niemand over schaamte wil praten. En hoe minder we hier over praten, hoe meer we er last van hebben. Dit gaf mij onder andere de vraag, is schaamte voor iedereen hetzelfde? Dit ben ik gaan onderzoeken door schaamteverhalen te verzamelen. 

Onderzoek en experimenten

Om het onderzoek te starten en gestructureerd te houden ben ik begonnen met het opstellen van een onderzoeksvraag:

  • ‘’Hoe kan ik schaamteverhalen illustreren, en wat betekent schaamte voor anderen precies?’’

De deelvragen die ik mezelf hierbij heb gesteld zijn:

  • ‘’Wat betekent schaamte voor anderen?’’
  • ‘’Hoe breng ik een verhaal over middels illustraties?’’

Deze vragen heb ik middels meerdere methoden uit het CMD methods pack (z.d.) kunnen beantwoorden. Ik heb onder andere korte interviews gehouden, desk research, expert interview en sketching. Daarnaast heb ik veel feedback aan docenten, peers maar ook een aantal experts gevraagd. 

Allereerst was ik begonnen met het afnemen van interviews met een aantal oudere mensen die ik niet kende. Mijn doel was op dat moment nog om hun momenten van falen naar boven te krijgen en hierbij illustraties te maken. Bij één geïnterviewde was dit goed gelukt, maar bij de andere vier kwam dit helaas moeilijk naar boven. Al snel merkte ik dat het erg moeilijk is om deze intieme en persoonlijke momenten van falen naar boven te krijgen bij mensen die je niet kent. Wel heb ik schetsen en een illustratie gemaakt van één van de geïnterviewde om te oefenen met illustreren.

Afgenomen interviews met portretfoto’s

Schetsen in verschillende stijlen van andere illustratoren om zo achter mijn eigen stijl te komen.

Een oefening met digitaal illustreren middels Adobe Illustrator.

Na een feedbackmoment met de docenten, kwam ik erachter dat ik niet veel opschoot met het onderwerp falen. Ik vond het onderwerp te zwaar wegen om over te praten met vreemde mensen. Tegelijkertijd was ik bezig met het boek Daring Greatly (B. Brown, 2012). In dit boek praat Brown, onder andere, over haar onderzoek naar kwetsbaarheid en schaamte. Dit bracht mij op het idee om het onderwerp over schaamte te laten gaan, aangezien we ons vaak schamen voor iets waarin we hebben gefaald. Hierna heb ik meerdere verhalen over schaamte verzameld bij verschillende mensen. 

Na het verzamelen van deze schaamteverhalen, ben ik begonnen met schetsen en illustreren. Allereerst wou ik deze momenten vertalen naar 1 illustratie met als titel: ‘’Schaamte is…’’, vergelijkbaar met de boekjes Liefde is… (Grove, z.d.).

Analoog

Digitaal

Hiervoor heb ik feedback gevraagd aan peers en docenten, al snel kwam naar voren dat hun, maar ook mijn eigen voorkeur uitging naar de analoge schetsen. De digitale illustraties waren perfect rond, zonder enig foutje in vorm of kleur, het werd al snel plat. De analoge schetsen hadden meer mijn eigen stijl. Omdat ik toch graag beter wil worden in Illustrator, heb ik besloten de illustraties analoog en digitaal te maken.

Hierna kwam ik tegen een ander probleem, het was voor sommige schaamteverhalen moeilijk om dit te illustreren in één illustratie. Tijdens mijn onderzoek naar illustraties, kwam ik al snel terecht bij graphic novels. Dit zijn, in de volksmond, stripverhalen (denk aan Kuifje of Asterix & Obelix). Maar volgens Geeraerts (2011) gaan Graphic novels veel verder dan deze stripverhalen. Het zijn vaak literaire en grafisch interessante boeken. Maar Geeraerts (2011) geeft ook aan dat iedereen graphic novels anders ziet, het is moeilijk om hier een definitie aan te koppelen. Ik heb toen besloten om meer onderzoek te doen naar graphic novels.

In de bibliotheek heb ik vier graphic novels geanalyseerd, namelijk; ‘Hier’ van R. Mcguire (2015), ‘Bella’ van Vandecasteele en Los (2017), ‘Bouvaert’ van Spruyt (2019) en ‘Dat is dan jouw probleem’ van Dirkzwager (2018). Van deze analyse heb ik, om een goed overzicht te krijgen, een giga map gemaakt.

Het onderzoek naar de graphic novels heeft me geholpen een goed beeld te krijgen van hoe ik een verhaal duidelijk kan illustreren en dat je bijna alle kanten op kan gaan, qua vormgeving van de illustraties (deze verschilden enorm per boek). Hierna heb ik geëxperimenteerd met illustreren en het overbrengen van het verhaal. Ik heb eerst analoog gewerkt, en deze daarna ingescand en digitaal ingekleurd. De feedback die ik hierop kreeg van docenten was dat het digitale nog steeds plat aanvoelde. Hun voorkeur ging uit naar het analoge, terwijl mijn voorkeur juist uitging naar het analoge. Als experiment heb ik de onderstaande illustratie deels analoog en deels digitaal gemaakt. 

Analoog

Digitaal

De schaamteverhalen wil ik verwerken in een boekje, hiervoor heb ik gesproken met At (boekbinder). Hij restaureert en bindt boeken in zijn vrije tijd en wil mij hierbij helpen. Volgens hem kan ik hiervoor het beste de bladzijden plakken met een speciaal soort lijm, daarnaast gaat hij mij helpen met het maken van het boekje.

Conclusie

Tijdens deze seminar heb ik meerdere verhalen over schaamte verzameld en onderzoek gedaan naar graphic novels en illustraties.  Deze schaamteverhalen heb ik verwerkt in een boekje met illustraties en tekst. Het doel hiervan is mijn onderzoek naar illustraties en graphic novels te delen, maar ook om te laten zien dat iedereen schaamte weer anders beleeft en dat het niet erg is om schaamte te voelen.

Daarnaast heb ik veel kunnen schetsen, wel had ik meer experimenten naar verschillende tekenstijlen willen doen. In het begin had ik dit eventjes gedaan, maar ik pakte al snel één stijl op. Daarnaast had ik meer mijn eigen ideeën en voorstellen moeten verdedigen tegenover anderen. Wat ik merkte was dat, als een docent iets zei of een ander idee had, ik dit erg serieus nam, waardoor mijn eigen ideeën en plannen in de war kwamen en ik al snel ging twijfelen. 

De toekomst…

Al met al wil ik graag verder gaan met illustreren en schetsen. Het is iets wat ik als kind altijd al heb willen doen, maar nooit had gedacht dat ik het kon. Door meer te gaan schetsen en illustreren hoop ik hierin beter te worden.

English Summary

What does shame mean to you? I’ve asked this question to several people, wherein almost everyone gave me a slightly different description or example than what others had. We al experience shame differently and these moments of shame, often stay with us.

I, for example, find it difficult to talk about my shame. It often feels like I failed at something, or that I wasn’t good enough. For my seminar I’ve collected shamestories and translated them to illustrations. What I hope to achieve is to show myself, but also other people, that we all experience shame differently and that it’s okay to sometimes feel shame. It’s what makes us human.

‘’No one wants to talk about shame. And the less you talk about it, the more you have it.’’ – Brené Brown (The power of vulnerability, 2010).

Literatuurlijst

Brown, B. (2012). Daring Greatly: How the Courage to Be Vulnerable Transforms the Way We Live, Love, Parent, and Lead [Epub]. Verenigd Koninkrijk, Londen: Penguin Books Limited.

Dirkzwager, M. (2018). Dat is dan jouw probleem (1ste editie). Amsterdam, Nederland: Uitgeverij Brandt.

Geeraerts, K. (2011 augustus). Wat is een Graphic Novel? Geraadpleegd op 13 januari 2020, van https://ziladoc.com/download/wat-is-een-graphic-novel_pdf

Grove, K. (z.d.). Liefde is… Geraadpleegd op 13 januari 2020, van https://kunst-en-cultuur.infonu.nl/biografie/47843-liefde-is-kim-casali.html

HAN University of Applied Sciences. (z.d.). CMD methods pack: Find a combination of research methods that suit your needs. Geraadpleegd op 13 januari 2020, van http://www.cmdmethods.nl/about

McGuire, R. (2015). Hier (1ste editie). Amsterdam, Nederland: Oog & Blik.

Spruyt, S. (2019). Bouvaert, elegie voor een ezel (1ste editie). Antwerpen, België: Ballon Media.

Vandecasteele, J., & Los, J. (2017). Bella (graphic novel) (1ste editie). Amsterdam, Nederland: Lebowski.

Willemijn van Donkelaar, studentummer: 1742205

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *