Kleur je gevoel

Kleur is altijd en overal om ons heen. Ze zetten je onbewust aan het denken, omdat we ze associëren met gedachtes en gevoelens. In deze beleving wil ik mensen laten ervaren dat verschillende kleuren(combinaties) een effect op je kunt hebben. Er zullen drie gevoelens worden uitgebeeld, de kijker mag bepalen welke hij of zij wil ervaren. Ik ben benieuwd of mensen door alleen naar de kleuren te kijken, zonder dat er een duidelijk verhaal in zit, toch associaties of een bepaald gevoel erbij krijgen.

“We shall not be surprised to find that colours effects are significant and immediately associated with the emotions of the mind.” – Goethe, 1810, Theory of Colours

Ik heb al een lange tijd een enorme fascinatie voor kleuren, maar tijdens mijn eerste studie kunstgeschiedenis werd dit echt aangewakkerd. Ik leerde over de geschiedenis van kleuren en de verandering in kleurgebruik over de jaren heen. Hoe de expressionisten felle en complementaire kleuren gebruikten om hun gevoel uit te drukken op het doek vind ik fascinerend. De expressionisten willen niet zo zeer de zintuigelijk waarneembare werkelijkheid weergeven, maar zijn gefixeerd op innerlijke expressie (Kletter, z.d.).

Een interessant voorbeeld met betrekking tot ‘het gevoel schilderen’ is de blauwe periode van Picasso. In deze periode had Picasso het financieel dusdanig lastig dat hij zijn eigen werk moest gebruiken om de kachel mee op te stoken. Zijn sombere gevoel bracht hij tot uitdrukking in zijn schilderijen door met name koele kleuren te gebruiken (Kletter, z.d.). Kunstenaars uiten niet alleen hun eigen gevoelens, maar het roept ook associaties en emotie op bij de kijker.

Context, scope, definitie

Achter ieder kunstwerk schuilt een ander verhaal, en iedere kunstenaar vertelt dit op zijn of haar eigen manier. Kleurgebruik speelt een belangrijke rol in het vertellen van zo’n verhaal, het is een krachtig middel binnen de storytelling (Clipforce, 2019). En nu vraag ik mij af wat er gebeurt als ik alleen het kleurenaspect pak binnen die storytelling en het gebruik om een gevoel of emotie mee weer te geven.

Het belang van kleur wordt vaak onderschat, maar het is er altijd. Zonder dat we erbij stilstaan hebben kleuren ook invloed op de psyche, maar ook de fysieke staat van de mens (St Clair, 2017). Iedere kleur roep bewust of onbewust een emotie of associatie op. Dit is ook de reden waarom kleur een belangrijk middel is binnen design, marketing en storytelling (Happy Idiots, z.d.).

Ik heb tijdens dit project onderzocht hoe ik met kleur een verhaal kan vertellen. Ik heb gekeken naar kleurentrends, samenstellingen, de geschiedenis die iedere kleur heeft, kleurenassociaties en emoties die eraan verbonden zitten.

Methode en aanpak

Om het onderzoek gestructureerd te beginnen, had ik de volgende hoofdvraag opgesteld:

‘Hoe kan ik alleen met kleur een verhaal vertellen?’

Om de hoofvraag te kunnen beantwoorden had ik een aantal deelvragen opgesteld:

  • Wat is kleur?
  • Wat zijn kleurassociaties en welke zijn er?
  • Hoe verhouden storytelling en kleur zich tot elkaar?
  • Welke uiting past het beste bij dit project?

Ik heb mij tijdens dit project verdiept in kleur en storytelling. Het antwoord op de hoofd- en deelvragen kon ik bemachtigen door middel van desk- en fieldresearch (CMD Method Pack, z.d.). Voor de deskresearch heb ik een aantal boeken, artikelen, websites bestudeerd. Tijdens de fieldresearch heb ik testjes gehouden, maar vooral veel geëxperimenteerd. Naar mate het proces vorderde heb ik mij verdiept in mogelijke uitwerkingen en andere projecten binnen die branches. Daarnaast zal ik veel feedback gevraagd aan mede-CMD’ers, docenten en professionals om dit vervolgens te toe te passen in mijn project.

Allereerst ben ik begonnen met de nodige deskresearch. In mijn dummy heb ik iedere kleur apart behandeld. Dit onderzoek deed ik op basis van een artikels en boeken zoals het artikel van Invalueable (2018) over kleurgebruik in de kunst. Ik kwam er tijdens dit onderzoek achter dat de kleuren binnen een kleurenfamilie vaak hele tegengestelde betekenissen kunnen hebben. Zo worden sommige roodtinten vaak gebruikt om agressie uit te dragen, maar anderen juist om affectie weer te geven. Maar ook de combinatie van kleuren kan een groot verschil maken in de interpretatie. De combinatie van donkerrood en zwart kan een duistere of agressieve indruk wekken, terwijl de combinatie van rood, oranje en geel juist vrolijke romantische sfeer heeft. Maar ik kwam er tevens achter dat de connotaties die we met kleur hebben heel erg kan verschillen, zo kan die persoonlijk of cultureel bepaald zijn. Voor de uitwerking van het project zal voornamelijk uitgaan van de algemene connotatie hier in het westen en mijn persoonlijke connotatie.

Tijdens de feedbackmomenten kwam al gauw naar voren dat ik minder moest onderzoeken, maar dat mijn project voornamelijk zou draaien om experimenteren en dingen maken.

Allereerst ben ik aan de slag gegaan met waterverf op papier. Ik was tevreden met het resultaat, maar toch vond ik het niet pakkend genoeg. Daarbij kwam het feit dat dit een stilstaand beeld is, terwijl ik meer doelde op een bewegend beeld (zie Experimenten met waterverf). Daardoor kwam ook langzaam het idee om uiteindelijk een beleving/installatie te maken.

Om dit bewegende beeld te krijgen ben aan de slag gegaan met Adobe After Effects. Daarmee wilde ik hetzelfde waterverf effect bereiken. Dit lukte aardig maar ik was helemaal niet tevreden met de experimenten. De animatie hadden geen ‘human touch’ en waren erg statig (zie Experimenten met After Effects). Ik merkte ook dat ik mijn plezier in het project verloor.

De keuze om de waterverf er weer bij te pakken was daarom snel gemaakt. Toch kon ik het idee van een beleving met een bewegend beeld niet loslaten. Daarom besloot ik mijn analoge waterverf experimenten in te scannen en tot een vector te maken in Illustrator. Vervolgens heb ik die in After Effects bewegend gemaakt op dezelfde manier als de mislukte experimenten. Dit was een succes en ik merkte dat anderen het ook leuk vonden. Daarom ben ik ook op deze voet verder gegaan (zie Experimenten waterverf in After Effects).

Vervolgens ben ik aan de slag gegaan met het schetsen en bouwen van de beleving. Naar aanleiding van een gesprek met Madris Duric raadde hij mij projection mapping aan. Projection mapping is het projecteren van beeld op ongelijke vlakken. Vervolgens ben ik gaan schetsen en kwam ik uiteindelijk uit op een afgesloten donkere ruimte met witte muren waar de kijker zijn/haar hoofd in kan steken. Boven het hoofd is de projector geïnstalleerd.

De foto’s van het eindwerk volgen later.

Beeldend experiment

Pitch poster

Experimenten waterverf

   

Experiment roodkapje

Experimenten met After Effects

Experimenten waterverf in After Effects

Conclusie en evaluatie

Ik ben merkte dat ik in het begin iets te veel bleef hangen in het onderzoeken. Ik had beter moeten inschatten dat dit project vooral ging om experimenteren en maken. Daarnaast ben ik wat handiger geworden met de Adobe pakketten, iets wat ik voorheen wat lastig vond.

In mijn optiek is het project nog niet helemaal zoals ik het had willen hebben. Ik denk niet dat ik een gevoel heb kunnen oproepen met mijn installatie, maar ik hoop wel dat mensen het in ieder geval mooi vonden.

De toekomst van…

Studenten en professionals die willen werken met projection mapping adviseer ik de coördinatoren van de minor audio visual design te mailen, die hebben dit jaar voor het eerst met projection mapping gewerkt. Verder is de Utrechtse studio Mr. Beam (2019) pionier op het gebied van projectie, zij denken graag met je mee.

Bronnenlijst

Broek, J. de Jong, J. (2015). Beeldtaal. Amsterdam: Boom.

Clipforce. (z.d.). Kleur als krachtig storytellingmiddel. Geraadpleegd op 10 september 2019, van https://www.clipforce.nl/kleur-als-krachtig-storytelling-middel/

CMD Method Pack. (z.d.). Geraadpleegd op 9 september 2019, van http://cmdmethods.nl/

Craswell, P. (2015, 14 januari). Design and branding: The ethics of colour. Geraadpleegd op 14 september 2019, van https://thedesignwriter.com.au/design-and-branding-the-ethics-of-colour/

Goethe, J. W. (1810). Theory of Colours. Createspace Independent Publishing Platform.

Happy Idiots. (z.d.). Invloed van kleuren op ons brein en hoe dit toegepast voor je website. Geraadpleegd op 10 september 2019, van https://www.happyidiots.nl/blog/wat-voor-invloed-hebben-kleuren-op-ons-brein-en-hoe-pas-je-dit-toe-voor-je-website/

Karimova, H. (2019, 4 juli). The Emotion Wheel: What it is and how to use it. Geraadpleegd op 11 september 2019, van https://positivepsychology.com/emotion-wheel/

Kletter, S. (z.d.). Expressionisme: vorm en kleur op basis van gevoel. Geraadpleegd op 14 september 2019, van https://www.artsalonholland.nl/kunst-stijlen/expressionisme-kunst

Kletter, S. Veer, K. (z.d.). Picasso: spaans wonderkind van de moderne kunst. Geraadpleegd op 14 september 2019, van https://www.artsalonholland.nl/grote-meesters-kunstgeschiedenis/picasso

Mr. Beam. (2019). Geraadpleegd op 10 oktober 2019, van https://www.mrbeam.com/

Soukan, H. (2011). A Dictionary of Color Combinations. Kioto: Seigensha.

St Clair, K. (2017). Het geheime leven van kleuren. Amsterdam: Meulenhoff.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *