Wat zie jij?

Inleiding

Ik heb een litteken in het midden van mijn linker netvlies. Hierdoor kan ik met mijn linkeroog het middelste gedeelte van het beeld niet zien, maar wanneer ik met beide ogen kijk zie ik wel alles. Daarnaast heb ik al een lange tijd interesse in optische illusies. Ik herinner mij nog dat ik vroeger heel lang naar een schilderij van Escher staarde. Op het schilderij waren vissen en zwanen te zien die in elkaar over liepen. Ik vond het erg fascinerend om naar te kijken omdat er zoveel te zien was terwijl het simpel leek. Optische illusies kun je op meerdere manieren bekijken. Daarnaast kun je als CMD’er veel leren van optische illusies en dit gebruiken in het werk dat je maakt. Daarom vind ik het interessant om te onderzoeken hoe optische illusies werken.

 

 

Context, scope, definitie

Ik ben begonnen met het onderzoeken van optische illusies. Ik was benieuwd waarom je optische illusies kunt zien en hoe ze werken. Daarnaast wilde ik mijn illustratievaardigheden ontwikkelen. Daarom ben ik vooral gaan kijken naar getekende illusies. Ik vind dat het voor een CMD’er belangrijk om te weten hoe optische illusies werken en in elkaar zitten. Wanneer je dit weet kun je dit als ontwerper inzetten. Dit kan op een positieve en negatieve manier. Wanneer je het op een positieve manier inzet kan je werk er beter en sterker van worden. Maar ik vind dat je het niet mag inzetten om mensen te misleiden waardoor anderen in de problemen komen. 

Hoofdvraag:

  • Hoe ontstaat een optische illusie?

Deelvragen:

  • Waarom kunnen mensen optische illusies zien?
  • Hoe maak je een optische illusie?
  • Wat kun je leren van optische illusies?

 

Most relevant knowledge

In het dagelijks leven kun je veel illusies tegenkomen zonder hier bewust van te zijn. Mensen zijn door de jaren heen geëvalueerd, maar kunnen nog niet alle visuele informatie verwerken (Stadium Generale, 2009).

Je hersenen interpreteren alles wat je ziet en maken shortcuts om snel de wereld om je heen te begrijpen. Elke seconde ontvangen je hersenen miljoenen prikkels. De vuistregel gebaseerd op voorgaande ervaringen is om te raden wat je ziet. Optische illusies zijn dus verkeerde interpretaties van wat je ogen zien. (Weinschenk, 2011, p. 2)

De visuele cortex zet 2D afbeeldingen om naar een 3D representatie (Weinschenk, 2011, p. 4). De grootte van de visuele cortex is bij iedereen anders waardoor iedereen de omgeving anders interpreteert. (Schwarzkopf et al., 2011). Iedereen ervaart de wereld dus anders (Coachingspraktijk van Noije, 2019).

 

Interview

Marc Veenstra heeft mij meer verteld over hoe mensen optische illusies kunnen zien. Hij vertelde dat licht wordt vertaald naar stroompjes in de hersenen. De blinde vlek wordt ingevuld door de hersenen. De centrale visie is het scherpst en daar zie je kleuren mee. Met de perifere visie zie je minder scherp. Er zijn verschillende plekken in je hersenen voor het herkennen van bijvoorbeeld gezichten, namen en gebouwen. Optische illusies spelen vaak met wat en waar iets is. Door dit door elkaar te halen kan er een illusie ontstaan. (M. Veenstra, persoonlijke communicatie, 27 mei 2019)

 

Betekenis

Verder ben ik gaan kijken naar betekenis, omdat optische illusies vaak een betekenis hebben. De Gestalttheorie staat voor een totaalbeeld waarbij het geheel meer is dan de losse delen. Semiotiek helpt bij de betekenis van beeld. Er zijn iconische, indexicale en symbolische tekens. (Van den Broek et al., 2015, p. 26)

 

 

Methode en aanpak

Ik heb gebruik gemaakt van de volgende methodes; interview, literature study, best practices, pressure cooker, experimenten, schetsen, museum bezoek, testen (CMD Methods Pack, 2019).

 

Best practices

Ik ben gaan kijken naar verschillende getekende optische illusies.

(Odeith, 2015)

 

(Mueller, 2009)

 

(Keer, 2014)

 

(LethalChris Drawing, 2014)

 

(Bite Size Psych, 2016)

3D Street art wordt gebruikt om mensen bewust te laten maken van problemen, onderwerpen aan te snijden, als entertainment, als manier om geld mee te verdienen en als reclame voor bedrijven of merken (Street Advertising Services, 2017). Jan Heinsbroek, kunstenaar, vertelde mij dat het maken van optische illusies vooral gaat om goed kijken en veel geduld hebben (J. Heinsbroek, persoonlijke communicatie, 20 mei 2019).

Daarnaast heb ik verschillende werken van Escher bekeken in het museum Escher in het Paleis.

 

 

Uitvoering en experimenten

 

Schetsen en experimenten

Ik begon met het natekenen van enkele optische illusies (Illusie 1). Dit heb ik met potlood, stift en papier gedaan. Daarna ben ik groter gaan werken en heb ik een tekening in de hoek gemaakt (Oog illusie). Het idee was om een oog te maken die uit de hoek naar voren kwam. Na de feedback kwam ik erachter dat dit idee niet duidelijke was.

Illusie 1 (bron: eigen werk)

 

Oog illusie (bron: eigen werk)

 

Ik ben verder gaan schetsen en heb een pressure cooker gedaan (Schetsen 1) (Pressure cooker). Daarna heb ik een bril getekend waar ik optische illusies in wilde maken met daarnaast een bril waar verschillende kleuren op te zien zijn (Bril illusie). Tijdens de feedback kreeg ik te horen dat de optische illusies nog niet duidelijk waren. De illusie met de kleuren werkte wel, maar de bril die uit de muur kwam en de illusies daarin niet.

Schetsen 1 (bron: eigen werk)

 

Pressure cooker (bron: eigen werk)

 

Bril illusie (bron: eigen werk)

 

Uiteindelijk kwam ik uit op een tekening waarbij het lijkt alsof er een gat in de grond zit. Uit feedback bleek dat mensen dit meer associëren met optische illusies. Ik ben verder gegaan met dit idee en heb daar verschillende tekeningen van gemaakt. Eerst heb ik kleinere tekeningen gemaakt om te kijken wat werkte (Schetsen 2). Ik ben erachter gekomen dat contrast belangrijk is. Met potlood kon ik niet genoeg contrast maken waardoor er minder diepte ontstond (Experiment potlood). Daarom ben ik overgestapt op zwarte pennen en pastelkrijt.

Schetsen 2 (bron: eigen werk)

 

Experiment potlood (bron: eigen werk)

 

Illusie 2 (bron: eigen werk)

 

Illusie 3 (bron: eigen werk)

 

Eindwerk

Voor het eindwerk wilde ik groter gaan werken. Dit had ik nog nooit eerder gedaan, dus ik wilde die uitdaging aan gaan. Ik heb behangrollen gebruikt als basis om op te tekenen, omdat die groot en wit zijn. Ik ben begonnen met tekenen met potlood om het vlak in te delen. Het was alleen niet goed zichtbaar wanneer ik het bekeek van een afstand. Daarna heb ik zwarte lijnen toegevoegd met pen, maar dit was nog niet zichtbaar genoeg. Daarom ben ik overgestapt op stift. Dit bleef echter niet goed zitten op het behangpapier en zag er grijs uit. Daarna heb ik zwarte verf gebruikt om snel contrast toe te voegen. Met pastelkrijt en zwart potlood heb ik de overgang van zwart naar wit gemaakt. Ik heb ervoor gekozen om het zwart wit te laten, zodat er meer ruimte is voor andere mensen om hun eigen betekenis eraan te geven. Ik heb dit werk aan anderen laten zien en voor hen was het gelijk duidelijk dat het een gat in de grond is met zwevende stenen ertussen. Verdere betekenissen aan dit werk waren verschillend. (Eindwerk)

Proces eindwerk (bron: eigen werk)

 

Eindwerk (bron: eigen werk)

 

 

Evaluatie en conclusie

Je interpreteert wat je ziet. Door verkeerde interpretatie ontstaat er een optische illusie.

In het begin vond ik het lastig om zelf een optische illusie te bedenken en te maken. Dit kwam doordat ik vaak dicht op de tekening stond en steeds afstand moest nemen, een stukje kon tekenen, het controleerde en aanpaste. Door verschillende optische illusies te tekenen ben ik hier steeds beter in geworden. Uiteindelijk ben ik erachter gekomen dat de illusie van een gat in de grond het beste werkte. Ik weet nu ook dat de keuze van materiaal invloed heeft op het resultaat en dat je straatkunst niet zomaar maakt.

 

 

De toekomst van…

Mijn advies aan iedereen die zelf een zo’n optische illusie wilt maken is;

  • Bepaal je standpunt.
  • Maak eerst kleine schetsen. 
  • Voeg schaduwen toe voor meer diepte.
  • Zorg voor voldoende contrast. 

 

 

Bronnen

Bite Size Psych. (2016, 14 februari). 3 optical illusions that exploit your visual system. Geraadpleegd op 20 mei 2019, via https://www.youtube.com/watch?v=QCLm1PvVTY8

CMD Methods Pack: Find a combination of research methods that suit your needs. HAN University of Applied Sciences – Amsterdam University of Applied Sciences, the Netherlands. ISBN/EAN: 9990002057946. Available at: cmdmethods.nl.

Coachingspraktijk van Noije. (2019). Hoe het komt dat verschillende mensen de wereld anders ervaren?. Geraadpleegd op 26 april 2019, via http://www.coachingspraktijkvannoije.nl/uncategorized/hoe-komt-het-dat-verschillende-mensen-de-wereld-anders-ervaren/

Keer, L. (2014, 15 februari). 3d-lego-army-leonkeer. Geraadpleegd op 23 mei 2019, via https://www.leonkeer.com/3d-lego-terracotta-army/

LethalChris Drawing. (2014, 8 juli). How to Draw a 3D Hole – Optical Illusion. Geraadpleegd op 14 mei 2019, via https://www.youtube.com/watch?v=fK72oZsL2aM

Mueller, E. (2009, 15 februari). The Crevasse – Making of 3D Street Art. Geraadpleegd op 25 mei 2019, via https://www.youtube.com/watch?v=3SNYtd0Ayt0

Odeith, S. (2015). Chase your dreams – anamorphic toy plane odeith 2015. Geraadpleegd op 9 mei 2019, via https://www.odeith.com/anamorphic/

Schwarzkopf, D., Song, C. & Rees, G. (2011). The surface area of human V1 predicts the subjective experience of object size. Geraadpleegd op 26 april 2019, via https://www.nature.com/articles/nn.2706

Stadium Generale. (2009). Psychologie van de waarneming. Geraadpleegd op 25 april 2019, via https://www.sg.uu.nl/artikelen/2009/02/psychologie-van-de-waarneming

Street Advertising Services. (2017). 3d Street Art – Everything you need to know. Geraadpleegd op 14 mei 2019, via http://www.streetadvertisingservices.com/blog/article/3d-street-art-a-guide-to-everything-you-need-to-know

Broek, J. van den, Koetsenruijter, W., Jong, J. de, & Smit, L. (2015). Beeldtaal: Perspectieven voor makers en gebruikers (2e druk). Amsterdam: Boom Lemma Uitgevers.

Weinschenk, S. M. (2011). 100 Things Every Designer Needs To Know About People. San Franscisco, Amerika: New Riders.

 

 

English Summary

I have always been interested in optical illusions. They are everywhere. That is why I did research about optical illusions. I found out that optical illusions are a misinterpretation of what you see. I drew different illusions and got better at it with time. As a CMD student you can also learn from optical illusions and use the techniques in your work.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *