Identiteit op een doek

Identiteit op een doek

PREMISSE

Je versterkt je identiteit door je culturele roots op te zoeken, door te geven en eigen te maken.

SYNOPSIS

Batik is een traditionele verftechniek dat begonnen is in Java, Indonesië (Galli & Gundlach, 2017; Taylor, z.d.) Voor een tijdje werd er weinig batik tulis gemaakt wegens de intensieve arbeid en industrialisatie. Sinds een aantal jaar is handgemaakte batik echter een comeback aan het maken en zijn er steeds meer 20 tot 35jarige ondernemers die de traditionele techniek oppakken. Mensen willen het verhaal en emotie achter batik verspreiden en daar wil ik ook aan bijdragen. Wat bij mij begon met een interesse is uiteindelijk uitgelopen tot het begrijpen en dichterbij komen bij mijn moeder en familie in Indonesië. In combinatie met mijn interesse voor duurzaamheid heb ik gewerkt naar een kleding set dat voor mij staat voor het doorgeven en het creëren van nieuwe momenten in het leven.

CONTEXT, SCOPE EN DEFINITIE

Opgegroeid met een Indonesische moeder en een Nederlandse vader in Nederland, werd ik geïntroduceerd aan verschillende culturen. Toch mistte ik naast het eten en de evenementen rond om Indonesië de bekende klederdracht, batik. En omdat het eindelijk 2009 vast is gesteld dat batik een erfgoed is van Indonesië (Unesco, 2009) voelde het alsof ik iets van mijn identiteit mistte. Na het lezen van dit bericht voelde ik me namelijk best wel trots. Maar zou er een reden zijn waarom het bijna niet te zien is in Nederland? Waarom weten weinig mensen hiervan af? En hoe zit het proces precies in elkaar? Als CMD’er leek dit onderwerp mij toepassend omdat het vertellen van een verhaal heel belangrijk is. Zo wist ik aan het begin van het avontuur dat batik veel kan vertellen, maar hoe het in elkaar zit en waar wat voor staat wist ik niet.

Mijn doel voor dit seminar is om mensen te introduceren aan batik en tegelijkertijd een verhaal mee te geven. Wat het verhaal precies ging inhouden, hoopte ik gaandeweg te vinden. Maar omdat ik batik niet veel in Nederland zie, zal dit mijn focuspunt zijn. Daarbij vind ik het belangrijk dat mijn eindwerk duurzaam en ethisch verantwoord is en leek dit mij het juiste project om daarin te ontwikkelen. Om mijn professionele zoektocht te beginnen hebben ik de volgende onderzoeksvragen opgesteld;

Hoe kan ik met behulp van een verhaal Nederland introduceren aan batik op een duurzame en ethische wijze?

Om deze vraag te kunnen beantwoorden heb ik de volgende deelvragen opgesteld;

  1. Wat is batik?
  2. In hoeverre is batik te vinden in Nederland?
  3. Wat is het proces en hoe kan ik duurzaam te werk gaan?
  4. Welk verhaal wil ik vertellen aan de bezoekers?

METHODE

Voor het beantwoorden van de deelvragen heb ik verschillende methodes gebruikt. Daarvan waren voor de uitwerking van het concept de volgende methodes leidend; Best Practice, Interviews, Prototyping, Desk Research en Research Through Design. Door het proces heen ben ik tegen veel obstakels gelopen, maar door dieper te gaan onderzoeken of alternatieven te vinden is het toch gelukt.

Zo heeft de best practice over batik mij inzicht gegeven over wat voor kleding er op de markt is en hebben de interviews gezorgd voor diepgang en een verhaal van mijn eindwerk (Zie Bijlage 2).

Vanwege de intensiviteit bij het maken van kleding en motief heb ik op tweedehands shirt de eerste testen gedaan en ben ik begonnen aan prototyping. Hieruit haalde ik kennis en ervaring over wat ik de volgende keer beter kon doen. Dit sluit ook mooi aan bij research through design.

Het desk research heeft mij natuurlijk geholpen met het invullen van de basis over batik. Door deze weg ben ik documentaires gaan kijken en papers gaan lezen over de betekenissen achter het motief. Uiteindelijk wil ik dat mijn concept aan de volgende guiding principles houdt;

  • Het ontwerp is toegankelijk en draagbaar.
  • Het ontwerp is duurzaam en ethisch verantwoord.
  • Het ontwerp bevat zowel oude als nieuwe aspecten van batik.

Daarnaast heb ook verschillende schetsen en moodboard gemaakt en locaties bezocht.

UITVOERING EN EXPERIMENTEN

Door de periode heen ben ik aan de gang gegaan met natuurlijke textiel verf, hiervoor heb ik bewust gekozen vanwege de gevolgen voor mens en natuur. Zo komen er volgens scientias de stoffen nonylfenolen en nonylfenolethoxylaten vrij die overigens hormoon verstorend kunnen zijn (Lammerse, 2016). Daarnaast heb ik bewust gekozen voor stoffen met cellulose vezels omdat ik een vegetarier ben en zo min mogelijk impact wil hebben op levende wezens. Ook heeft Milieu Centraal een onderzoek gedaan naar de meest vervuilende kleding materialen en daar is uit gebleken dat er tijdens de productie van wol en zijde, proteine vezels, het meest CO2 uitgestoot wordt (Milieu Centraal, 2016; Desnos, 2019; Pate, 2018). Aan de hand van de documentaire en workshop ben ik mijn batik proces in gegaan (AvlynFabrics, 2013; Ngesti, 2019).

Concept 1 – Graphic & Aesthetic

In eerste instantie wou ik graag oude tweedehands shirt omtoveren in graphic tees. Shirts met een sterk maar simpele tekst en beeld. Na te hebben geëxperimenteerd met avocado’s op een wit shirt en daarover de wax overheen, merkte ik toch dat het niet werkte. De graphic tees die ik zou willen pakken pastte voor mij niet bij de traditionele Indonesische batik stijl. Daarnaast faalde mijn experiment doordat ik geen kleur sterker kon maken dan de avocado.

Concept 2 – Oud maar Goud

Met mijn tweede concept wou ik graag alleen maar met oude vormen en motieven werken. Maar na gesproken te hebben met klasgenoten en vrienden zijn we eigenlijk tot de conclusie gekomen dat niet iedereen het zou dragen, tenzij er een bepaald evenement is. Na de best practice onderzoek te hebben gedaan werd deze gedachten dan ook versterkt. De winkels of artiesten die ik heb vergeleken gebruiken uiteindelijk allemaal batik in een vorm met een moderne twist.

Concept 3 – Leren van het verleden en toepassen op het heden.

Dit concept is gebaseerd op de gesprekken en interviews die ik met mensen heb gehad (Zie Bijlage 1). Hieruit is namelijk gebleken dat de relatie tussen ouder en kind stroef was wanneer het over emotie ging binnen de Indonesische community. ‘De geschiedenis is iets waar we liever niet over praten, maar toch is er langzamerhand een verschuiving bij de mensen tussen de 20 en de 35jaar’: zegt Lara (Peeters, 2019). We zijn meer nieuwsgierig en willen praten over wat er gebeurt. De gevolgen van een gebeurtenis heeft voor ieder op zijn eigen manier geholpen voor een sterkere band.

Vanuit deze verschuiving tussen jong en oud ben ik dan ook gaan nadenken over een kleding stuk dat hierbij past. Ik dacht gelijk aan een two-piece van een sarong dat een traditionelere stijl heeft en een shirt waarbij er één element van batik te zien is.

Na de best practice te hebben gedaan, raakte ik ook geïnspireerd door het tweetonige kleurgebruik. Samen met de symboliek achter de motieven, lever ik uiteindelijk bij de expo een kleding set op dat staat voor het doorgeven van kennis en het creeëren van nieuwe momenten. Omdat ik het ook belangrijk vind dat culturele vormen blijven bestaan zie ik mijzelf en anderen als een beschermer van batik. Vandaar de arend (Sayahrin, 2015). Dit is overigens het concept geworden.

EVALUATIE EN CONCLUSIE

Vanaf het begin dwaalde batik al door mijn hoofd om het als medium te gebruiken voor seminar. Waar het inhoudelijk over zou gaan was een ander verhaal. Het begon vanuit het perspectief van mijn moeder die is geëmigreerd vanuit Indonesië, maar na wat deskresearch te hebben gedaan ging ik van het één naar een andere scope. Ik wist niet waarop ik me moest focussen en besloot ik echt even met mensen te gaan spreken. Vanuit deze gesprekken ben ik uiteindelijk op een diepere betekenis gekomen achter batik en praten met je doelgroep is gewoon belangrijk. Interviews houden was echter iets wat ik liever vermeed, maar dat veranderde met dit project. Het gaf mij uiteindelijk energie en inspiratie om door te gaan en merkte ik dat ik stappen maakte in mijn terughoudendheid op het gebied van dingen doen en op mensen afstappen. Daarnaast vind ik het als CMD’er heel belangrijk dat ik op het gebied van duurzaamheid heb kunnen ontwikkelen. Het kostte meer moeite en tijd, maar uiteindelijk heb ik er veel van kunnen leren en heeft het een mooi eindwerk opgeleverd.

Aanbeveling

Wanneer er studenten of professionals verder willen gaan met mijn project, raad ik ze aan om alles goed door te lezen. Net als een bakkersrecept moet je het tot het detail volgen. Houdt hierbij ook de duur van het proces in de gaten. Een aantal stappen kosten veel tijd waardoor je anders misschien in tijdsnood komt. Als aller laatst wil ik je mee geven om te experimenteren. Elk kleuring bad geeft een ander resultaat en elk ander textiel heeft net een andere werkwijze bij het aanbrengen van de wax.

BRONNENLIJST

BIJLAGE

Bijlage 1: Interviews / Gesprekken

Gesprekken

  • Partiani Geijssen (17 april 2019). Gesprek – Over het opgroeien in Indonesië.
  • Jenifer (2019, 6 mei). Gesprek – Over het opgroeien en meekrijgen van de Indonesische cultuur.
  • Tussentijdse peer reviews – Studio 5C: Annefleur Hoek, Danique Thomas, Laura Vernooij, Romana van Marrewijk, Romy van Essen en Jenifer.

Expert Interviews

  • Peeters, L. (2019, 20 mei). Eigenaar en sociale entrepreneur van LARASBAGS en oprichter van Discovered. – Ontwikkelingen over batik en handel.
  • Oerip, D. (2019, 1 juni). Ontwerpster van Oerip Batik. – Natuurlijke verf en origine.
  • Ngesti, N. (2019, 31 mei). Batikster. – Het opgroeien in een familie met traditie.
  • Jolink, J. (2019, 16 mei). Eigenaar en kledingontwerpster van een duurzame kleding merk en winkel Joline Jolink. – Het kiezen van stoffen en het proces.

ENGLISH SUMMARY

Batik is a traditional paint technique that started in Java, Indonesia. With the help of wax and paint, you make your design visible on a canvas. For a while, little batik tulis was made due to intensive labor and industrialization. For a number of years, however, handmade batik has been making a comeback and there are more and more 20 to 35-year-old entrepreneurs taking up the traditional method. People want to spread the story and emotion behind batik and I want to contribute to that. What started with an interest in me eventually led to understanding and getting closer to my mother and family in Indonesia. In combination with my interest in sustainability, I have worked on a two piece that for me stands for passing on and creating new moments in life.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *