Had ik dat maar eerder geweten

In deze interactieve theatrale ervaring wil ik de kracht van het theater in het overbrengen van de boodschap naar voren brengen. Het idee is dat de bezoeker het machteloze gevoel van de gepeste ervaart en het gevoel heeft dat hij had kunnen ingrijpen.

Inleiding

Mijn motivatie voor dit onderwerp komt door mijn passie voor toneel. Tot dusver heb ik in nog weinig tot geen projecten mijn passie voor het theater en eigenlijk het acteren kunnen toepassen. Daarom lijkt mij dit de uitgelezen kans om te ontdekken wat ik zou kunnen toevoegen, middels CMD, aan dit vakgebied en andersom. Ik hoop door middel van de magie van het theater, middels storytelling, een wijze les over te brengen bij het publiek. Het is als CMD’er namelijk belangrijk de kracht van theater te kennen in het overbrengen van de boodschap.

Context, Scope en Definitie

Theater is de verzamelnaam van de kunstvormen waarbij een stuk wordt opgevoerd voor een publiek (Vaye, z.d.). Theater is een veilige en natuurlijk manier/situatie om ervaring op te doen met complexe situaties en leren hiermee omgaan (Infoteur, z.d.) (Sowa et al., 2016, pp. 14). Participatie theater zorgt voor objectivering van de realiteit, zodat mensen eigen acties kunnen observeren (Sowa et al., 2016, pp. 3). Het moedigt aan om te participeren en helpt bij interactie. Enkel kijken naar een theaterstuk is van de vorige eeuw en je hoeft het tegenwoordig niet eens te zijn met de dingen die worden gezegd op toneel. Het is tijd om jouw mening te laten horen (Sowa et al., 2016, pp. 2–5). Volgens M. Rutgers (kindertheater maker, 7 mei 2019) zit er in elk theaterstuk een boodschap met een bepaalde mate van abstractie. Het is zaak de boodschap objectief te maken, zodat het meerdere mensen aanspreekt (Twijnstra, Van den Hurk, & Verspaget, 1988). Onder andere willen Rimini Protokoll en Critical Mass middels interactief theater mensen activeren. Het onderwerp van mijn stuk betreft een ervaring over pesten, hierbij worden beide kanten belicht; pester en gepeste. Het gebied tussen pesten en plagen is grijs, dit maakt het lastig voor mensen (Moed.nl, z.d.). Volgens H. Arts is de rol van de omstander een interessant uitgangspunt (ervaringstheater maker, 10 mei 2019). “Omstanders zijn bang om de kant van het slachtoffer te kiezen omdat zij dan op een lijn gesteld zouden kunnen worden met het slachtoffer” (Open Universiteit, z.d.).

Ik heb enkele onderzoeksvragen in de loop van het proces aangepast omdat ik mij niet meer richtte op theater voor kinderen.

Hoofdvraag:

  • Hoe kan ik door middel van theater een boodschap meegeven aan het publiek?

Deelvragen:

  • Hoe kan er worden ingespeeld op emotie?
  • Welke theater/story elementen spreken de doelgroep aan?
  • Welke boodschap geef ik mee?
  • Hoe kun je bezoekers een verhaal laten ervaren?

Methode en Aanpak

Om bekend te worden met het onderwerp is het belangrijk deskresearch te doen naar (ervarings)theater. Tevens kan ik kijken naar de manier waarop de boodschap hierin wordt meegegeven. Door professionals te interviewen wil ik kwalitatieve informatie ontvangen. Door deze concepten uit te voeren en te testen kan ik door deze feedback het concept verbeteren. Deze initiatieven hebben interactief ervaringstheater al toegepast;

Rimini Protokoll

(bron: Rimini Protokoll)

Zij zorgen ervoor dat het publiek onderdeel wordt van het stuk. Ze werken thema’s uit tot documentair theater, waarbij de toeschouwer een (actieve) rol speelt (Schipper, z.d.).

Critical Mass 

(bron: Critical Mass)

De Angstfabriek is een installatie waarbij de bezoeker in een theatrale ervaring terecht komt en angsten onder ogen ziet (Critical Mass, z.d.).

Theatergroep Playback 

(bron: Theatergroep Playback)

Zij hebben een toneelstuk dat gaat over pesten waarbij het verschil tussen plagen en pesten wordt duidelijk gemaakt onder jongeren. Aan het eind van de voorstelling mag iemand van het publiek meespelen in een pest scène (bron: Theatergroep Playback).

Magnet Theatre heeft HIV en AIDS onder de aandacht gebracht middels forum theater, met succes (Sowa et al., 2016, pp. 10).

DramAidE heeft HIV en AIDS onder de aandacht gebracht middels forum theater voor educatieve doeleinden (Sowa et al., 2016, pp. 16-17).

Uitvoering en Experimenten

Deskresearch deed ik naar theater en de verschillende vormen hiervan. In eerste instantie richtte ik mij voornamelijk op kindertheater waarbij ik ging kijken naar verhaalelementen en -structuren. Later veranderde ik dit naar een algemene doelgroep. Ik begon met litererature study op het gebied van theater maken. Door het afnemen van interviews met (ervarings)theatermakers verkreeg ik nog meer informatie en handvatten. De boodschappen die ik wilde meegeven hadden met één onderwerp te maken; pesten. Door gesprekken met ervaringsdeskundigen op dit gebied verkreeg ik waardevolle informatie. Ik had de tools en ik begon vanaf dat moment met schrijven van een verhaal.

Verhaal week 4 Had ik dat eerder geweten_001

Ik zette een deel van het verhaal om in het script. De tweesplitsing in het stuk ontstond hier, omdat ik wilde meegeven dat er twee kanten van het verhaal zijn. Vervolgens konden mensen hierover in gesprek gaan.

(Bron: eigen werk)
(Bron: eigen werk)

Verhaal week 5 Had ik dat eerder geweten script versie 002

Dit was slechts een deel van het geheel en daarom te groot. Ik kwam toen uit bij ervaringstheater waarbij het publiek zelf onderdeel was van het stuk. Dit werkte ik in scènes uit. Hierbij mistte ik de interactie met het publiek. Dit heb ik opgelost door een scène weg te laten, de kennismaking met de pester, waardoor de bezoeker deze scène zelf kon invullen middels het doorlopen van de ruimtes en het bekijken van de objecten in de setting. Op basis hiervan diende de bezoeker een keuze te maken bij een dilemma wat hij/zij zou doen in die situatie als bijvoorbeeld moeder zijnde.

week 6 persoon 1 versie_003

Het verhaal en het script begonnen vorm te krijgen. Echter was het nog iets te groot, ik liet daarom het dilemma weg. De setting was te groot voor de expositieruimte, dus koos ik ervoor om één object te gebruiken dat voor een ruimte staat. Vandaar 2 nachtkastjes, deze staan voor de kamer van de pester en de gepeste.

Week 7 verhaal Mark versie_001

Week 7 verhaal janneke versie_001

Week 7 verhaal Mark en Janneke versie_006

(Bron: eigen werk)
(Bron: eigen werk)
(Bron: eigen werk)
(Bron: eigen werk)
(Bron: eigen werk)

Verwacht resultaat

Ik verwacht een interactieve theatrale installatie neer te zetten waarbij de bezoeker, na het beluisteren van de verhalen van beide partijen, ervoor kan kiezen om in één van de dagboeken van de spelers een bericht achter te laten. Dit kan dan bijvoorbeeld gaan over een eigen ervaring of advies. Tijdens het beluisteren van een verhaal wordt er verwezen naar enkele objecten welke in het nachtkastje liggen. Het dilemma zal dan zijn; welke kant kiest de bezoeker?

Evaluatie en conclusie

In deze periode heb ik veel geleerd over theater en de diversiteit ervan. Mijn beeld bij theater is ook gedeeltelijk veranderd. Ik zag het altijd voor me met spelers die in de spotlights staan en na afloop een applaus krijgen van het publiek. Dit is slechts een deel van theater. Ik heb tijdens dit project ondervonden dat het theater zich heeft ontwikkeld. Aan het begin van dit project was ik zoekende naar wat ik precies wilde vertellen, omdat ik als onderwerp een middel had namelijk theater. Als ik eerder zou hebben gekozen voor dit onderwerp dan had ik deze ervaring nog beter kunnen uitwerken met meer ruimte voor het publiek om invloed te hebben. Daarom zou ik ook adviseren om vooraf het onderwerp helder te hebben en je niet te beperken tot het beeld dat je hebt bij theater, maar te kijken naar alle mogelijkheden die het theater biedt. In de toekomst zou dit project groter gemaakt kunnen worden om hiermee nog meer publiek te bereiken.

Bronnen

  • Besseling, A. (1999). Theater vanuit het niets: alles over improvisatietheater. Zeewolde: IT & FB.
  • Critical Mass. (z.d.). De Angstfabriek – Critical Mass. Geraadpleegd 6 mei 2019, van
  • https://www.criticalmass.nl/project/de-angstfabriek/
  • Infoteur. (z.d.). Theater voor kinderen: Theater als een avontuurlijke ontdekingstocht.Geraadpleegd op 24 april 2019, van https://faffie.infoteur.nl/specials/theater-voor-kinderen.html
  • Moed.nl. (z.d.). Lieveheersbeestje button | Moed. Geraadpleegd 20 mei 2019, van http://moed.nl/product/lieveheersbeestjes-buttons/
  • Open Universiteit. (z.d.). Onderzoek naar houding van omstanders bij pesten op het werk – Open Universiteit. Geraadpleegd 10 mei 2019, van https://www.ou.nl/-/onderzoek-naar-houding-van-
  • Schipper, I. (z.d.). Rimini Protokoll: Staat 1-4 (Herz. ed.). Berlijn, Duitsland: Theater der Zeit.
  • schoolenveiligheid. (z.d.). Handboek tegen pesten – SSV | Primair Onderwijs, Voortgezet Onderwijs. Geraadpleegd 20 mei 2019, van https://www.schoolenveiligheid.nl/po-vo/kennisbank/handboek-tegen-pesten/
  • Sowa, J., Nduhura, D., Pickels, A., Boutens, J., Basteri, E., Tscholl, M., … Vujanović, A. (2016). Joined Forces:
  • Audience Participation in Theatre. Performing Urgencies #3 [Epub]. Berlijn: Alexander VerlagBerlin.
  • Theatergroep Playback. (2019, 20 mei). Theatergroep PlayBack – Theatergroep PlayBack. Geraadpleegd 20 mei 2019, van https://www.tgplayback.nl/
  • Twijnstra, R., van den Hurk, P., & Verspaget, B. (1988). Dramatiseren (Herz. ed.). Zeewolde: Internat. Theatre Bookshop.
  • Vaye. (z.d.). Theater, wat is dat eigenlijk? | Vaye MusicalTheater. Geraadpleegd op 15 april 2019, van https://vaye.nl/alles-over-musicals/theater/
  • Willemsen, M. (2005, 28 november). Museumstukken. Theater en theatrale middelen in eenmuseale omgeving.. Geraadpleegd op 27 mei 2019, van https://dspace.library.uu.nl/handle/1874/8375

English Summary

In this interactive theatrale experience I want to communicate the power of theatre in sharing a message. It’s the idea that the visitor experiences the helpless feeling of the bullied and the feeling that he could have done something about it.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *