Hoe vertel je het onvertelde verhaal van een dakloze?

“Als een boom in een bos omvalt en er is niemand in de buurt om het te horen, maakt het dan geluid?” – George Berkely. Als ontwerper houdt deze vraag mij erg bezig. Hoe kan iets bestaan zonder dat het waargenomen wordt? Ik las namelijk in een krantenartikel dat het aantal daklozen verdubbeld is. Ik ging bij mezelf na of ik dit had opgemerkt. Ik had geen toename bemerkt. Er ontstonden verschillende vragen: Waarom is er een toename in het aantal daklozen? Waarom zie ik dit niet? Welk verhaal zit er achter dit krantenartikel?

Op deze vragen wilde ik tijdens mijn seminar antwoord krijgen en die vervolgens doorvertalen naar een passend medium.


INTRODUCTIE

Daklozen zijn mensen die niet genoeg middelen hebben om zich een onderdak te kunnen veroorloven (Encyclo, z.d.). Zij zwerven rond zonder vaste verblijfplaats. In 2009 telde Nederland 17.000 daklozen. In 2016 waren het er 30.000. Dat betekent dat het aantal daklozen in zeven jaar tijd bijna verdubbeld is (EenVandaag, 2018).
Volgens de website Dakthuislozen zijn mensen om verschillende redenen dakloos. Een paar voorbeelden zijn: schulden door te hoge lasten, huurachterstand, verslaving of echtscheiding. (“Wat zijn de oorzaken waarom mensen dak-thuisloos worden?”, 2017).

HOOFDVRAAG

De hoofdvraag waar ik mijn seminar mee begonnen ben, was: “Hoe kan ik als aspirant CMD’er de ervaringen en antwoorden die ik ondervind tijdens mijn onderzoek naar de verhalen van daklozen, doorvertalen naar een passend medium wat realistisch oogt?” Deze hoofdvraag is in de loop der tijd aangescherpt, waardoor de volgende vraag ontstond:

Hoe kan ik het onvertelde verhaal van de daklozen vertellen, waardoor studenten zich bewuster worden rondom dit onderwerp?

DEELVRAGEN

– Hoe kom ik aan het onvertelde verhaal van de daklozen?
– Wat is een passend medium dat het onvertelde verhaal van de daklozen verteld?
– Hoe zorg ik ervoor dat het verhaal van de daklozen het beste overgebracht wordt op studenten?

METHODE

Om de hoofdvraag te beantwoorden heb ik verschillende methodes ingezet. Zo heb ik gebruik gemaakt van: best, good and bad practises, co-creation, concept, co-reflection, deskresearch, expo, expert interview, interview, literature study, pitch, prototyping, requirement list, sketching, storytelling en usability testing (HAN & HvA, z.d.).

Best practises

PROCES

Omdat ik niet thuis ben in de wereld van daklozen, heb ik besloten eerst onderzoek te doen. Zo heeft er theoretisch onderzoek plaatsgevonden van wat een dakloze precies is en wat de redenen zijn dat iemand dakloos is. Óók heb ik verschillende afleveringen van ‘The Homeless Experience’ bekeken.
Na dit gedaan te hebben, heb ik Frank Dries geïnterviewd, de hoofdredacteur van Straatnieuws Utrecht. Dries vertelde dat de daklozen die ik zie, niet representatief zijn. Zij hebben namelijk niets te doen en hebben geen toekomstperspectief.

Woordwebben (bron: eigen werk)

Dries gaf mij als tip om met daklozen te spreken en raadde mij Herstart aan. Herstart is een daklozenopvang, opgezet door het Leger des Heils. Ik ben naar Herstart gegaan en vertelde over de opdracht en de ideeën die ik had. Hun antwoord: loop een paar dagen mee en kijk of je wat verhalen kan verzamelen.

Storytelling was iets wat ik wilde toepassen binnen mijn seminar. Om meer over storytelling te weten te komen en om feedback te krijgen over mijn huidige proces, heb ik een interview gehouden met Anne. Anne is een studente aan ArtEZ die nu bezig is met documentair theater. Ze adviseerde me om voor mezelf een duidelijke visie te schrijven en me te focussen op één aspect van het hele verhaal.

Ik heb mijn bevindingen gedeeld met Siebe de Boer. Siebe vertelde me dat het meelopen met Herstart een meerwaarde heeft voor mijn seminar. Door het eenvoudig te houden, kon ik deze meerwaarde het beste omzetten. Hij gaf me ook het advies er blanco in te gaan en goed moest observeren.

DAKLOZENOPVANG

Bij de daklozenopvang heb ik verhalen verzameld, mijn ideeën verteld en heb ik met daklozen en medewerkers ideeën bedacht voor mijn seminar. De daklozen waren positief over het feit dat ik bewustwording wilde creëren rondom dit onderwerp. Zij opperden het idee een nabootsing te creëren van het leven van een dakloze. Ook vertelden zij dat ik moest laten inzien dat daklozen als mensen behandeld willen worden. Dit heb ik vervolgens doorgevoerd in mijn visie.


Notities Herstart (bron: eigen werk).

Voordat ik ben begonnen met creëren, heb ik een visie opgesteld. Aan deze punten moet mijn concept voldoen.

Mijn visie (bron: eigen werk).

Concept 1

Het eerste concept is een zwarte ruimte waar gebruik wordt gemaakt van 8D-sound. Je hoort aan alle kanten het verhaal van de daklozen. Ik ben hier van afgestapt, omdat het niet aansloeg bij wat ik voor me zag. Wel nam ik bepaalde elementen mee voor de volgende concepten.

Concept 2

Het tweede concept is dat deelnemers naar een ruimte gaan waar ze het verhaal van de dakloze horen en vervolgens allerlei uitspraken horen met betrekking tot daklozen. Hier kunnen ze vervolgens over debatteren. Ik ben van dit concept afgestapt, omdat daklozen geen objecten zijn. Ook creëerde dit concept te weinig bewustwording rondom het onderwerp.

Uitwerking concept 2 (bron: eigen werk)

Concept 3

Om het onvertelde verhaal van te vertellen heb ik ervoor gekozen om de feedback toe te passen die daklozen gaven. Ik heb een wandeling gemaakt waar de verschillende verhalen van de daklozen worden verteld.
Ruud Spaargaren (fotograaf die vrijwilliger is bij Herstart) was enthousiast over dit concept. Omdat daklozen wandelen, zou het middel van een wandeling volgens hem een goed middel zijn. Hij was benieuwd of ik een dakloze bij de expositie kon betrekken.
Dit concept is ook gepitched bij Lars Eggen, de klas en Dagmar. Lars was lovend en gaf als tip dat ik Leon Coolegem moest gaan spreken voor het toepassen van audio. Ik heb diezelfde dag ook feedback gevraagd aan Dagmar. Hij vertelde tegen mij dat het aan zeggingskracht kan winnen door het persoonlijker te maken.


concept 3 versie 1 + feedback (bron: eigen werk)


concept 3 versie 2 (bron: eigen werk)

Op aanraden van Leon Coolegem is een script geschreven waar ik het verhaal van een dakloze centraal zet. Dit zorgt er dan voor dat het persoonlijk wordt. Dit script heeft meerdere iteraties gehad op basis van feedback van zowel de docenten, de studenten en stemacteurs.

Script versie 1 (bron: eigen werk)

Script versie 2 (bron: eigen werk)

Script versie 3 (bron: eigen werk)

Voor geluiden heb ik ervoor gekozen om een groot gedeelte zelf op te nemen in Utrecht. Ik vertel namelijk het verhaal van de dakloze in Utrecht. Om het geluid professioneel over te laten komen, heb ik een tutorial gevolgd (“5 STEPS to Improve Your VOICEOVER in Audacity”, 2018). De drumgeluiden heb ik met Jelle Graafstal opgenomen.

(Van Berkel, 2019) 


pre-edited (bron:eigen werk)

 

edited (bron: eigen werk)

Bewerking scene 8 (bron: eigen werk)

(Publab, 2016)

Doordat ik met mijn concept inspeel op gedragsverandering, heb ik het huidige gedrag en het gewenste gedrag in de gedragslenzen gezet om er meer inzicht over te krijgen over de uitdagingen en de kansen.

CONCLUSIE

Een passend medium vinden voor het onvertelde verhaal van de dakloos, was makkelijker dan gedacht. Doordat ik vrijwilligerswerk had gedaan in Herstart en de daklozen betrokken had in dit project zorgde dat ervoor dat ik sneller tot concepten kwam. Door iteratief te werken en continue terug te kijken naar mijn visie creëerde ik een audiotour waarmee ik de hoofdvraag beantwoordde.

Definitieve audiotour (bron: eigen werk)

TOEKOMST

Vanwege tijdsdruk en technische limitaties heb ik een kleine versie van de audiotour mogen maken. Als ik dit in de toekomst zou kunnen uitwerken, wil ik meer interactieve middelen hebben binnen de audiotour en het op een grotere schaal kunnen maken, waardoor het geschikt wordt voor een museum.

ENGLISH SUMMARY

“If a tree falls in a forest and no one is around to hear it, does it make a sound?” – George Berkely. As a designer this question is really interesting for me. How is it possible that something can exist without it being perceived? The same goes for homeless people. I read in an article that the amount of homeless people has doubled. I checked myself in order to see if I noticed an increase. The result: I noticed no increase. Several questions arose: Why is there an increase in the amount of homeless people? Why did I not see that? What story is behind that article?

For these questions I wanted to find an answer during my seminar and if I could find the answers I wanted to translate them to a suitable medium.

DANKWOORD

Dit project, het onvertelde verhaal van de daklozen was niet mogelijk geweest door de kritische blikken van: Dagmar Donners, Iris Fransen,  Juri Teijgeler, Lars Eggen, Leon Coolegem, Matthijs ten Have en Siebe de Boer. Door continue te sparren met deze personen heb ik de mogelijkheid gekregen om een vet concept neer te zetten. Verder gaat mijn dank uit naar Herstart, Frank Dries en Ruud Spaargaren. Doordat ik gesprekken kon voeren in Herstart heb ik de wens van de dakloze kunnen doorvertalen naar mijn concept. Óók wil ik Kyra Willekes en Wim Eickholt bedanken voor het vertolken van de rollen van de alwetende verteller en de daklozen. En als laatste gaat mijn dank uit naar Bjorn Berentzen, Dave Mulder, Dennis Brunek en Lumen de Vries voor het vertolken van de bijrollen in de audiotour.

LITERATUURLIJST

5 STEPS to Improve Your VOICEOVER in Audacity [Video]. (2018, 27 januari). Geraadpleegd op 4 juni 2019, van https://www.youtube.com/watch?v=Rj7sbBng-T8

EenVandaag. (2018, 8 februari). Aantal daklozen in Nederland verdubbeld. Geraadpleegd op 19 april 2019, van https://eenvandaag.avrotros.nl/item/aantal-daklozen-in-nederland-verdubbeld/

Exterieur [Foto]. (z.d.). Geraadpleegd op 3 juni 2019, van https://nl.wikipedia.org/wiki/Villa_Volta#/media/File:Villa_Volta_2016_.jpg

Encyclo. (z.d.). Dakloze – 4 definities – Encyclo. Geraadpleegd op 19 april 2019, van https://www.encyclo.nl/begrip/dakloze+

Leger des Heils. (2014, 26 februari). [Foto van een dakloze die ligt op een bank] [Foto]. Geraadpleegd op 26 april 2019, van https://imgw.rgcdn.nl/96230e40929e41f7a7048c6335bb0a40/opener/Dakloos.jpg

Lol Worlds 2018 song – Rise (8D AUDIO) (ft. The Glitch Mob, Mako, and The Word Alive)| [Video]. (2018, 27 september). Geraadpleegd op 3 juni 2019, van https://www.youtube.com/watch?v=OfRnyG073kU

HAN, & HvA. (z.d.). CMD Methods Pack – find a combination of research methods that suit your needs. Geraadpleegd op 3 juni 2019, van http://www.cmdmethods.nl/

NPO 3. (z.d.). The Homeless Experience. Geraadpleegd op 1 juni 2019, van https://www.npo3.nl/the-homeless-experience/VPWON_1270688

NPO. (2017, 16 januari). [Stilbeeld: The Homeless Experience Promo] [Foto]. Geraadpleegd op 26 april 2019, van https://i.ytimg.com/vi/g1o2iaXe7go/maxresdefault.jpg

Pokémon. (z.d.). [Cover foto’s van Pokémon Let’s Go Pikachu en Eevee] [Foto]. Geraadpleegd op 3 juni 2019, van https://assets.pokemon.com/assets//cms2/img/video-games/_tiles/pokemon-lets-go-pikachu-lets-go-eevee/pokemon-lets-go-gallery-us.jpg

Publab. (2016, december). De gedragslenzen, scherper zicht op gedrag. Geraadpleegd op 4 juni 2019, van https://husite.nl/blogpublab/wp-content/uploads/sites/52/2016/12/PDF-versie-gedragslenzen.pdf

Spike Chunsoft. (z.d.). [Gameplay screenshot van het videospel Danganronpa V3] [Foto]. Geraadpleegd op 3 juni 2019, van https://gameranx.com/wp-content/uploads/2017/09/Danganronpa3-4.jpg

Wat zijn de oorzaken waarom mensen dak-thuisloos worden? (2017, 29 maart). Geraadpleegd op 19 april 2019, van https://dakthuislozen.wordpress.com/wanneer-ben-je-dak-of-thuisloos/

Van Berkel, A. (2019, 4 juni). Drumsolo Jelle Graafstal [Video]. Geraadpleegd op 4 juni 2019, van https://www.youtube.com/watch?v=oHe6BQQ6OPc&feature=youtu.be

Wikipedia. (z.d.). Villa Volta. Geraadpleegd op 3 juni 2019, van https://nl.wikipedia.org/wiki/Villa_Volta

Wireless. (2018, 23 november). What is 8D Audio? [Blogpost]. Geraadpleegd op 1 juni 2019, van https://www.wirelessfestival.co.uk/blog/what-8d-audio

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *