Een beeld zegt meer dan 1000 woorden

Feya Hijl – 1713369

Ik ben al van jongs af aan gefascineerd door de illustraties in kinderboeken. Ik vind dit zo fascinerend omdat je helemaal je fantasie erop los kunt laten. Alles mag en alles kan. Je kunt even wegdromen van de realiteit. Dit was voor mij de reden om tijdens mijn Seminar meer te weten te komen over illustratie en mijn eigen stijl.


Context, scope en definitie

Illustreren is het in beeld brengen van een verhaal. Dit kan op heel veel verschillende manieren. Een illustratie kan een verhaal versterken of aanvullen, er kan een extra verhaallijn worden toegevoegd of gewoon als aankleding dienen. Ook kan een verhaal uit alleen illustraties bestaan (prentenboek, 2018).

De hoofdvraag die ik heb opgesteld is: Hoe ontdek ik mijn eigen stijl in illustraties, om hier uiteindelijk een kinderboek van te kunnen maken?

Daarbij heb ik de volgende deelvragen opgesteld:

  • Welke verschillende materialen en technieken gebruiken illustratoren die ik goed vind?
  • Hoe kan ik zelf experimenteren met deze materialen?
  • Wat is de stijl en aanpak van illustratoren die mij inspireren?
  • Welke boodschap wil ik overbrengen met mijn kinderboek?

Methode en aanpak

Ik ben begonnen met een aantal best practices om te kijken hoe bekende illustratoren die ik goed vind illustreren en hoe ze het materiaal gebruiken. Twee daarvan zijn illustraties uit het boek ‘De toverwol’ van Janine Amos en ‘Woeste Willem’ van Ingrid en Dieter Schubert.

 
(Onderste afbeeldingen, eigen werk, 2018)

Doormiddel van literary study ben ik onderzoek gaan doen naar de geschiedenis van kinderboeken-illustratie en de verschillende manieren van illustreren.

Ik ben daarna vooral heel veel bezig geweest met sketching. Ik heb veel geëxperimenteerd met verschillende materialen om er doormiddel van deze zoektocht achter te komen wat illustratie voor míj is. Hierbij heb ik veel geschetst voor de uiteindelijke platen in mijn boek. Om erachter te komen hoe andere illustratoren te werk gaan, heb ik interviews gehouden en gesproken met professionals.

Experimenten

De eerste echte kinderboeken-illustraties werden gemaakt in houtsnede. Ook in staal en op steen is vroeger geïllustreerd. Na de ‘Gouden Eeuw’ van de kinderboeken-illustratie ging het snel met de druktechniek. Van zwart-wit drukken, naar vierkleurendruk, en uiteindelijk naar het drukken wat wij nu kennen (Salisbury, 2005). Er zijn door de jaren heen zoveel soorten materialen gebruikt. Dit gaf mij het startsein om met zoveel mogelijk materialen aan de slag te gaan. Ik heb geëxperimenteerd met onder andere potlood, krijt, aquarel, pen, houtskool en digitaal. Mijn inspiratie komt van een aantal illustratoren die ik bewonder:

  • Marjon Hoffman
  • Lotte van Dijck
  • Christoph Niemann
  • Femke Veltkamp
  • Janine Amos
(Moodboard inspirerende illustratoren, geen eigen werk, 2018)
(Eigen werk, 2018)

Alle experimenten die ik heb gedaan bevestigde voor mij dat ik mijn boek voor kinderen wilde maken. Ik vind mijn stijl hier goed bij passen. Sanne te Loo, kinderboeken-illustrator, vind ik heel inspirerend. Ik heb contact met haar opgenomen en mocht haar komen bezoeken in haar atelier. Wat ik van haar geleerd heb is dat de fouten die jij maakt in illustraties, jou juist maken als illustrator. “Fouten maken mag. Of doe het gewoon weer opnieuw. Neem de tijd voor het experimenteren met materiaal, dit is heel belangrijk voor je leerproces. Denk eraan bij karakterontwikkeling dat het belangrijk is dat het hoofdkrakater iets karakteristieks heeft waar je hem of haar altijd aan kan herkennen” (Te Loo, 2018).

(Gif experimenten, eigen werk, 2018)

De boodschap

Tijdens intervisies en gesprekken met docenten en peers werd duidelijk dat ik opzoek moest gaan naar wat ik wilde vertellen. Ik ben naar de lezing gegaan van illustrator Marit Törnqvist. Dit was een inspirerende avond omdat zij zoveel meer doet dan alleen kinderboeken illustreren. Zij gebruikt haar boeken als brug tussen talen en culturen en geeft een boodschap mee aan haar illustraties.

Ik ben opzoek gegaan naar mijn boodschap: onze maatschappij digitaliseert heel snel, ook voor kinderen. Sommige kinderen worden tegenwoordig voorgelezen met een Ipad. Door swipen op een Ipad leren kinderen weinig. Ze ontwikkelen hierdoor geen begrip van voorwerpen, tactiele eigenschappen (hoe materiaal aanvoelt), ruimtelijk inzicht of creativiteit, zegt Duitse neuroloog Spitzer (Kay, 2019). Vanuit eigen ervaring weet ik dat ik het altijd zo leuk vond om voorgelezen te worden uit boeken waar je van alles kon voelen. Ik wil om die reden een boek maken dat verschillende structuren bevat, dit om duidelijk te maken dat de ervaring van het voorlezen van een boek en tactiliteit van materiaal heel belangrijk is.

(Voelbaar materiaal)
(Papier met verschillende structuren)

Uit een gesprek met Anne Hoogendoorn (2018), afgestudeerd in pedagogiek, kwam duidelijk naar voren dat kinderen leren door te voelen en te ruiken. Ook Anne Mangen beaamt dit in haar onderzoek ‘Reading linear texts on paper versus computer screen: Effects on reading comprehension’. Volgens Mangen (2008) heeft papier fysieke eigenschappen die helpen bij het lezen en begrijpen van de tekst. Een gedrukt boek is tastbaar, het knispert en de lezer die de bladzijde omslaat ruikt ze zelfs. Het geeft een ervaring. Lezen en voorlezen geeft kinderen een kijkje in een compleet andere wereld. Boeken stimuleren de verbeeldingskracht en dat zorgt ervoor dat je helemaal weg kan dromen bij een verhaal (Maike, 2018).

De inhoud van het boek

Voor mijn boek ben ik begonnen met schetsen. Ik heb heel veel kinderboeken bekeken. Ik heb per plaat een ander perspectief voor het karakter gebruikt zodat het niet ‘saai’ wordt. Ik heb verschillende werelden gemaakt. Ik heb hiervoor gekozen omdat ik graag met verschillende materialen wilde werken. Zo kan ik per wereld een ander gevoel neerzetten zonder dat het geheel niet meer klopt.

Waterverf is een van mijn favorieten! De plaat van de ruimte is hier van gemaakt. Verder heb ik bij de savanne gebruik gemaakt van olieverf. Ik heb geïllustreerd op een foto, de jungle. Ik heb een stad van krant gemaakt en een onderwaterwereld van plastic zakjes. Ik heb voor deze illustraties gekozen omdat dit plekken zijn die mij intrigeren door kleur, gevoel of herinneringen. De savanne, de jungle en de onderwaterwereld herinneren mij aan mijn reis door Azië en Midden-Amerika. De ruimte heeft mij door zijn kleuren geïnspireerd. De stad van krant kwam tot stand door de stad Utrecht waar ik al mijn hele leven woon.

         
(Eigen werk, 2018)

Voor mijn karakter heb ik verschillende houdingen en gezichten geschetst. Bij één van de karakter had ik echt een goed gevoel. Ik heb de tip van Sanne te Loo gebruikt en mijn karakter iets gegeven waaraan zij altijd te herkennen is, haar felle rode haar.

(Eigen werk, 2018)

Eindwerk

Mijn eindwerk is een kinderboek geworden met mijn eigen illustraties van verschillende materialen. Op elke plaat heb ik papier met verschillende structuren geplakt die kinderen zelf kunnen voelen. Onder andere papier met glitters, glad papier, papier met het gevoel van hout en vilt. Dit heb ik gedaan na het drukken van mijn boek. Wat ik met dit boek wil vertellen is dat ik het belangrijk vind om te blijven (voor)lezen uit fysieke boeken. Het gevoel van papier en materiaal blijft dan intact en dat vind ik iets heel moois om kinderen te laten ervaren. Kinderen leren en ontwikkelen zich door hun zintuigen te gebruiken. Bij mijn boek is het belangrijk om je fantasie, je handen, je ogen en je oren te gebruiken. Beleef je met mij mee?

   

Evaluatie en conclusie

Tijdens Seminar heb ik heel veel geleerd over illustratie, materiaal en mijn eigen stijl. Ik heb tevens geleerd dat ook ík als designer een boodschap kan overbrengen over een maatschappelijk vraagstuk: digitalisering en kinderen, en hier een mening over kan vormen. Dit had ik van te voren niet gedacht. Tijdens het drukken van mijn boek heb ik ook veel geleerd over bestandsopmaak in InDesign en hoe het drukproces werkt. Illustratie is voor iedereen anders. Iedereen doet het op zijn eigen manier. Door te experimenteren kan je erachter komen wat je stijl is en waar jij blij van wordt. Dit heb ik ervaren tijdens mijn project. Ik ben hierdoor zelfverzekerder geworden als CMD’er. Als een mede student door zou willen gaan met mijn project zou ik diegene adviseren nog meer onderzoek te doen naar extremere vormen van tactiliteit.

Englisch Summary

Since i was young i’ve been fascinated by the illustrations in children’s books. Illustrations are the representation of a story. This can be done in many different ways. I made a book with illustrations and no text. What i want to tell with my book is that our society is rapidly digitizes, also for children. Some children nowadays are getting their bedtime-stories read from an Ipad. Because of this, the magic of physical reading books fades away. For that reason I have made a book with different structures. In order to make it clear that the experience of reading a book and tactility of material is very important!

Bronnenlijst

 Best practices
  • Amos, J. (2000). De toverwol. Wielsbeke, België: De Eenhoorn.
  • Schubert, I., & Schubert, D. (1992). Woeste Willem. Rotterdam, Nederland: Lemniscaat.
  • Te loo, S (2018). Bezoek in atelier en interview. Utrecht, Nederland. Geraadpleegd op 28 november 2018.
Most relevant knowledge
  • Goedvree, Ramon (2018). Gesprek op de Hogeschool Utrecht. Utrecht, Nederland. Geraadpleegd op 11 december 2018.
  • Hoogendoorn, A (2018). Interview. Utrecht, Nederland. Geraadpleegd op 13 december 2018
  • Kok, N (2018). Gesprek op de Hogeschool Utrecht. Utrecht, Nederland. Geraadpleegd op 11 december 2018.
  • Salisbury, M. (2005). Kinderboeken illustreren. Kerkdriel, Nederland: Librero.
  • Törnqvist, M (2018). Lezing ‘30 jaar illustratie’. Zwijndrecht, Nederland. Geraadpleegd op 30 november 2018.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *