TYPEXPERIMENTS

“Typografie omvat alle aspecten die horen bij het opmaken van teksten. Hieronder vallen onder andere de keuze van lettertypen, regelafstand en witruimte” (Redactie Ensie, z.d.).

Typografie is een fascinatie die ik al van jongs af aan heb. Mijn interesse is ontstaan door de krantenwijk die ik als bijbaantje had. Iedere week liep ik rond met een stapel kranten op mijn arm en zag ik de letters in de brievenbussen glijden. Sindsdien ben ik erg geïnteresseerd in alles rondom het onderwerp typografie.

Context, scope en definitie

Afgelopen weken kreeg ik de kans om met mijn fascinatie ‘typografie’ aan de slag te gaan. Dit deed ik zowel digitaal als analoog.

Door experimenteel met typografie bezig te gaan, wil ik ervoor zorgen dat aspirant CMD-professionals meer lef gaan tonen op typografisch gebied. Hiermee wil ik bereiken dat er meer variatie komt in typografische keuzes, deze keuzes meer doordacht zijn en op deze manier typografie een meerwaarde krijgt in een ontwerp. Dit wil ik doen door anderen te inspireren om, net als ik, meer te gaan experimenteren met typografie.

Hoofdvraag:
‘Hoe kan ik aspirant CMD-professionals aansporen om meer met typografie te gaan experimenteren?’

Om hierachter te komen heb ik de volgende vragen opgesteld: Wat is typografie? Wat is de standaard norm die wordt gehanteerd binnen typografie? (vaktechnische kennis, onbeschreven regels) Wie zijn bekende ontwerpers in de typografische wereld en waar zijn zij bekend om geworden? Welke manieren zijn er om typografisch te experimenteren?

FIGUUR 1: Proces (eigen werk, 2018).

“Typografie is een middel dat je zo breed mogelijk in kan zetten om een boodschap die jij wil uiten te communiceren in woorden, maar ook illustratief, daarmee bedoel ik dat je het zowel leesbaar als niet leesbaar in kunt zetten” – Ramon Goedvree, docent CMD Hogeschool Utrecht (Goedvree, 2018).

Methode en aanpak

Literatuur
Ik startte met theoretisch onderzoek, omdat ik graag meer wilde weten over de algemene regels rondom typografie. Hiervoor gebruikte ik de boeken ‘Letterfontein’ (Pohlen, 2010) en ‘Typografie – uitgangspunten, richtlijnen, techniek’ (Bolder, 1990). Door deze boeken weet ik wat de algemene regels rondom typografie zijn. Hierdoor zie ik in welke regels de ene ontwerper belangrijk vindt en de andere ontwerper niet.

FIGUUR 2: BNO-Utrecht avond (eigen foto, 2018).

BNO Utrecht
Ik ben op 13 november 2018 naar de BNO Utrecht avond geweest. Hier werd namelijk een lezing gegeven over typografie en vrije vormgeving. Thalia de Jong, Sanne Schuurman en Just van Rossum waren de sprekers van deze avond. Zij vertelden veel over hun werkwijzen en experimenten (BNO, 2018). Thalia de Jong vertelde dat zij vooral bezig is met hetgeen dat haar fascineert. Ze stuurt eigen projecten op naar mensen die hier mogelijk in geïnteresseerd zijn en dit levert haar regelmatig werk op. Deze manier van werken vind ik erg inspirerend. Verder werkte het bijwonen van deze lezing erg inspirerend en raad ik dit iedereen aan.

Drukkerijmuseum Meppel
Om meer te leren over de typografie van vroeger heb ik het Drukkerijmuseum in Meppel bezocht. In het museum stonden verschillende oude drukpersen. Door de uitleg van de vrijwilligers over de werking van deze drukpersen,  weet ik hoe dit vroeger in zijn werk ging (Drukkerijmuseum Meppel, 2018).

FIGUUR 3: Drukkerijmuseum Meppel (eigen foto’s, 2018).

Vroeger was iedere letter van lood, hierdoor was het aanbod letters beperkt. Drukkerijen hadden vaak maar 1 of 2 verschillende fonts tot hun beschikking. Voor een poster of krant moest een zogenoemde letterzetter de letters in een bepaald sjabloon leggen. Later was het mogelijk om regels uit metaal te printen en deze regels in een sjabloon te leggen, door deze ontwikkeling kon een krant sneller worden gemaakt (Drukkerijmuseum Meppel, 2018).

Ik leerde hier dat vroeger alle letters gesorteerd werden opgeslagen in een letterkast. Boven in de kast lagen de hoofdletters en onderin de kleine letters. Hier komen de namen onder- en bovenkast letters (hoofdletters en kleine letters) vandaan (Drukkerijmuseum Meppel, 2018).

Interviews
Ook heb ik Ramon Goedvree en Karin Luttenberg geïnterviewd. Ramon Goedvree is docent CMD aan de HU en op aanraden van andere docenten ben ik met hem in contact gekomen. Karin Luttenberg is als grafisch vormgeefster veel bezig met handlettering, ik was benieuwd naar haar kijk op typgrafie en waarom zij is begonnen met handletteren.

FIGUUR 4: Kapitaal (eigen foto, 2018).

Ramon Goedvree sprak ik bij Kapitaal. Hij vindt het niet kunnen dat mensen denken alleen een computer nodig te hebben om bezig te gaan met typografie. Hij vindt dat handwerk, experimenten en per ongelukheden onderdeel moeten zijn van een ontwerpproces. Op de vraag: ‘Hoe kan ik medestudenten aansporen om meer te gaan experimenteren met typografie?’, antwoordde hij: ‘Geen eens aandacht aan besteden. Hard gaan werken, veel experimenteren en gewoon je eigen ding doen. Anderen gaan mee of ze besteden er geen aandacht aan’. (Goedvree, 2018).

Waarom wil ik dat anderen meer gaan experimenteren? Ik wil mezelf meer verdiepen in typografie en als anderen zich hierbij aansluiten is hun eigen keus, ik kan ze hier niet toe dwingen. Ik kan ze alleen inspireren door veel te experimenteren en mijn bevindingen en werk met ze te delen.

Karin Luttenberg werkt analoog en digitaal door elkaar. Ze voegt handlettering aan haar grafische werk toe om het ambachtelijk te maken. Ze vindt handgeschreven letters namelijk persoonlijker, omdat deze nooit exact hetzelfde zijn (Luttenberg, 2018). Haar werkwijze heeft mij geïnspireerd om in mijn experimenten digitaal en analoog met elkaar te gaan combineren.

Figuur 5: VERSCHILLEND WERK VAN Karin Luttenberg (Luttenberg, z.d.).

Typografie is alles wat met vormgeving te maken heeft. Dus keuze voor fonts, keuze voor lettergrootte, interlinie en alles wat met een compositie te maken heeft qua ontwerp en opmaak” – Karin Luttenberg, grafisch vormgeefster (Luttenberg, 2018).

Inspiratiebronnen
Piet Zwart was een Nederlandse typograaf en grafisch ontwerper (Metz, 2008). Piet Zwart trok mijn aandacht, omdat het meeste werk van hem gemaakt is met zetletters en met een ouderwetse drukpers is gedrukt. Ik wil graag de manier waarop hij zijn compositie invult meenemen in mijn eigen werk, hierbij let ik op de verschillende groottes van letters en het kleurenpallet dat hij gebruikt heeft.

Figuur 6: VERSCHILLEND WERK VAN PIET ZWART (ICONOFGRAPHICS, Z.D.)(MOMA, Z.D.).

Wim Crouwel was een Nederlandse grafisch ontwerper en hoogleraar industriële vormgeving (Kunstbus, 2011). Wim Crouwel trok mijn aandacht door zijn posters voor het Stedelijk Museum, maar ook door het lettertype ‘New Alphabet’ dat hij heeft ontworpen. Dit was een persoonlijk en experimenteel project van Crouwel. Het lettertype bestaat alleen uit horizontale en verticale lijnen (Standard Deviations, 2011). Door deze beperkingen vind ik dat sommige letters vrijwel onherkenbaar zijn. Het beperken van jezelf binnen een experiment wil ik graag meenemen in mijn eigen experimenten.

Figuur 7: VERSCHILLEND WERK VAN Wim Crouwel (Geheugen van Nederland, z.d.)(Moma, z.d.).

Uitvoering en experimenten

Ik heb mijn experimenten onderverdeeld in analoog, digitaal en een combinatie ervan. Dit was ook mijn werkwijze. Een week het ene, de andere week het andere.


Analoge experimenten

FIGUUR 8: Experiment: Geef woorden extra lading door het gevoel dat je erbij krijgt in de typografie te verwerken (eigen werk, 2018). Geïnspireerd door het werk van Paula Scher (Press, z.d.). 
FIGUUR 9: Experiment: Maak met verschillende geometrische vormen het alfabet  (eigen werk, 2018).
FIGUUR 10: Experiment: Maak met verschillende geometrische vormen het alfabet – volledige uitwerking  (eigen werk, 2018).

Digitale experimenten

FIGUUR 11: Experiment: Maak met rechthoeken het woord ‘type’ in Adobe Illustrator  (eigen werk, 2018).
FIGUUR 12: Experiment: Maak van het woord ‘type’  binnen 10 minuten verschillende versies in Adobe Illustrator  (eigen werk, 2018).
FIGUUR 13: Experiment: Werk een willekeurige tekst, in Helvetica Regular10 pt.,  op verschillende manieren in Adobe InDesign uit. Gebruik per uitwerking niet meer dan 10 minuten (eigen werk, 2018).
FIGUUR 14: Experiment: Maak verschillende versies van de letter ‘e’ in Adobe Photoshop (eigen werk, 2018).

Analoog in combinatie met digitaal – experimenten

FIGUUR 15: Experiment: Scan ‘Arial’ in en beweeg het papier schokkerig onder de scanner zodat het woord zich herhaald (eigen werk, 2018). Dit experiment doet mij denken aan het werk van Wim Crouwel voor het Stedelijk Museum (Geheugen van Nederland, z.d.).
FIGUUR 16: Experiment: Scan ‘Helvetica’ in en blijf het papier gedurende het scannen constant bewegen (eigen werk, 2018).
FIGUUR 17: Experiment: Scan ‘Futura’ in en beweeg het tijdens het scannen, bewerkt dit na in Adobe Photoshop (eigen werk, 2018).
FIGUUR 18: Experiment: Scan ‘Comic Sans’ in door middel van verschillende bewegingen en snelheden (eigen werk, 2018).
FIGUUR 19: Experiment: Gebruik het font ‘Comic Sans’ in bekend werk (KLERK, Z.D.)(WOODPHORIAKY, Z.D.)(GEHEUGEN VAN NEDERLAND, Z.D.)(ONG, 2018) en (eigen werk, 2018).
FIGUUR 20: Experiment: Maak door middel van beweging met licht het alfabet (eigen werk, 2019).
FIGUUR 21: Experiment: Maak een poster van de letters die gemaakt zijn door middel van beweging met licht (eigen werk, 2019).

Toepassing experiment

FIGUUR 22: Schetsen poster, geïnspireerd door het werk van Piet Zwart en gemaakt met letters ontstaan door verschillende geometrische vormen (eigen werk, 2019).
FIGUUR 23: Poster, geïnspireerd door het werk van Piet Zwart (eigen werk, 2019).

 Eindwerk

‘Een inspirerende plek om aan de slag te gaan’

Ik ga de experimenten waaraan ik gedurende deze seminar heb gewerkt tentoonstellen tijdens de expositie. Ook ga ik een plek creëren waar je zelf aan de slag kunt, hier kun je experimenteren met de scanner en met houten vormpjes letters leggen. Door aspirant CMD-professionals tijdens de expositie te inspireren, wil ik ze ter plekke aansporen om op experimentele wijze met typografie aan de slag te gaan.

FIGUUR 24: Houten sjabloon van de vormpjes waarmee het alfabet gelegd kan worden (eigen werk, 2019).

“Typography is painting with words” – Paula Scher, grafisch ontwerper (Press, z.d.).

Evaluatie en conclusie

Door veel met typografie bezig te zijn, heb ik verschillende inzichten over typografie gekregen. De één houdt zich vast aan algemene regels en de ander kiest ervoor om zich niets van deze regels aan te trekken.

Op de vraag: ‘Hoe kan ik aspirant CMD-professionals aansporen om meer met typografie te gaan experimenteren?’ kan ik antwoorden dat de motivatie van de individu een belangrijk aspect is om deze stap te maken. Hetgeen dat ik kan doen is anderen inspireren om te gaan experimenteren. Tijdens de expositie ga ik hier de eerste stap in maken.

“Typografie is een doordachte of spontane compositie van letters” – Eline Nijenhuis, student CMD.

Toekomst

Door te blijven experimenteren en mijn eigen typografische experimenten (via social mediakanalen) te delen, wil ik anderen inspireren en aansporen om meer lef te tonen in het gebruik van typografie. Zo hoop ik dat anderen meer gaan variëren en bewuster gaan nadenken bij het kiezen van typografie.

Bronnen

BNO. (2018, 13 NOVEMBER). PERSOONLIJK BEZOEK. [LEZING]
BOLDER, T. (1990). TYPOGRAFIE – UITGANGSPUNTEN, RICHTLIJNEN, TECHNIEK. AMSTERDAM/HOUTEN: GOC UITGEVERIJ/GAARDE UITGEVERS.
DRUKKERIJMUSEUM MEPPEL (2018, 28 NOVEMBER). PERSOONLIJK BEZOEK. [MUSEUM]
GEHEUGEN VAN NEDERLAND. (Z.D.) MODERN ART. GERAADPLEEGD OP 13 DECEMBER 2018, VAN HTTPS://WWW.GEHEUGENVANNEDERLAND.NL/NL/GEHEUGEN/VIEW?COLL=NGVN&IDENTIFIER=NAGO01%3ATD00302
GEHEUGEN VAN NEDERLAND. (Z.D.) WIM CROUWEL. GERAADPLEEGD OP 3 JANUARI 2019, VAN HTTPS://WWW.GEHEUGENVANNEDERLAND.NL/NL/GEHEUGEN/RESULTS?QUERY=WIM+CROUWEL&PAGE=1&MAXPERPAGE=36&COLL=NGVN
GOEDVREE, R. (2018, 5 DECEMBER). PERSOONLIJKE COMMUNICATIE. [INTERVIEW]
ICONOFGRAPHICS (Z.D.). PIET ZWART ICONOFGRAPHICS. GERAADPLEEGD OP 6 JANUARI 2019, VAN HTTP://WWW.ICONOFGRAPHICS.COM/PIET-ZWART/
KLERK, S. (Z.D.) RUSSISCH CONSTRUCTIVISME [PINTEREST]GERAADPLEEGD OP 13 DECEMBER 2018, VAN HTTPS://NL.PINTEREST.COM/GOOIMAARLEKKERVOL/RUSSISCH-CONSTRUCTIVISME/
KUNSTBUS. (2011, 6 FEBRUARI). WIM CROUWEL. GERAADPLEEGD OP 2 JANUARI 2019, VAN HTTPS://WWW.KUNSTBUS.NL/KUNST/WIM+CROUWEL.HTML
LUTTENBERG, K. (2018, 4 DECEMBER). PERSOONLIJKE COMMUNICATIE. [INTERVIEW]
LUTTENBERG, K. (Z.D.). PAPERFUEL – KARIN LUTTENBERG [INSTAGRAM]. GERAADPLEEGD OP 15 JANUARI 2019, VAN HTTPS://WWW.INSTAGRAM.COM/PAPER_FUEL/ 
METZ, T. (2008, 19 JULI). BEROEP: TYPOTEKT. GERAADPLEEGD OP 6 JANUARI 2019, VAN  HTTPS://WWW.NRC.NL/NIEUWS/2008/07/19/BEROEP-TYPOTEKT-11575654-A1160960
MOMA. (Z.D.). PIET ZWART NKF: NEDERLAND. KABELFABRIEK DELFT. GERAADPLEEGD OP 6 JANUARI 2019, VAN HTTPS://WWW.MOMA.ORG/COLLECTION/WORKS/7745
MOMA. (Z.D.). WIM CROUWEL. GERAADPLEEGD OP 6 JANUARI 2019, VAN HTTPS://WWW.MOMA.ORG/COLLECTION/WORKS/8735
ONG, J. (2018, 8 NOVEMBER). THE SAUL BASS ARCHIVE LOOKS BACK ON THE TRAILBLAZER’S RARE POSTER DESIGN. GERAADPLEEGD OP 13 DECEMBER 2018, VAN HTTPS://WWW.ITSNICETHAT.COM/ARTICLES/THE-SAUL-BASS-ARCHIVE-RARE-POSTER-DESIGN-WORK-GRAPHIC-DESIGN-081118
POHLEN, J. (2010). LETTERFONTEIN. ROERMOND: UITGEVERIJ FONTANA.
PRESS, R. (DIRECTOR). (Z.D.). ABSTRACT: THE ART OF DESIGN – PAULA SCHER: GRAPHIC DESIGN [NETFLIX]. GERAADPLEEGD OP 24 NOVEMBER 2018, VAN HTTPS://WWW.NETFLIX.COM/NL/
REDACTIE ENSIE. (Z.D.). TYPOGRAFIE. GERAADPLEEGD OP 22 NOVEMBER 2018, VAN HTTPS://WWW.ENSIE.NL/REDACTIE-ENSIE/TYPOGRAFIE.
STANDARD DEVIATIONS. (2011). WIM CROUWEL, NEW ALPHABET. GERAADPLEEGD OP 2 JANUARI 2019, VAN HTTPS://WWW.MOMA.ORG/COLLECTION/WORKS/139322
WOODPHORIAKY. (Z.D.). BAUHAUS LOGO DESIGN 44 BEST BAUHAUS POSTER IMAGES ON PINTEREST BAUHAUS DESIGN ART IDEAS. GERAADPLEEGD OP 13 DECEMBER 2018, VAN HTTP://WOODPHORIAKY.COM/BAUHAUS-LOGO-DESIGN/BAUHAUS-LOGO-DESIGN-44-BEST-BAUHAUS-POSTER-IMAGES-ON-PINTEREST-BAUHAUS-DESIGN-ART-IDEAS/

English summary

Since I’ve been delivering newspapers around the neighbourhood I have been passionate about typography. I would love to share my fascination for typography with other students. By sharing the different typographic experiments I’d love to inspire other students to show more courage within their work. Through this project I want to achieve seeing people variate more in their typography choices and make sure they add an extra value using the right type in their designs.

Eline Nijenhuis | 1740378

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *