Weet jij wat je ziet?

Inleiding

Sinds mijn ongeluk in 2012, met o.a. een hersenbloeding, ben ik gefascineerd geraakt door de werking van de hersenen. Tijdens mijn onderzoek naar fascinaties kwam er al vrij snel naar boven dat ik de misleiding van beeld/fotografie heel interessant vind en ik graag wat wilde doen met mijn grootste hobby: de paarden. Een inspiratiebron voor de misleiding van beeld was Annegien Schilling. Op haar Instagram account Fetching_tigerss deelt ze surrealistische zelfportretten (Schilling, 2017). Je denkt misschien dat wat je ziet altijd overeenkomt met de werkelijkheid. Toch hoeft dat niet altijd. Gedurende de evolutie van de mens hebben onze hersenen allerlei systemen ontwikkeld die ons gezichtsvermogen helpen (Ten Broeke, 2006). Maar hoe kunnen onze ogen en hersenen beeld veranderen waardoor wij iets anders zien dan er werkelijk is?

Context, Scope en Definitie

In het begin wist ik niet zo goed wat ik nou precies wilde onderzoeken. Uit feedback met klasgenoten kwam naar boven dat ik een tunnelvisie had op mijn inspiratiebron: Annegien Schilling. Uiteindelijk kwam ik uit bij het surrealisme: onverwachte, verrassende, zo niet schokkende, combinaties (Mensgoodlife, z.j.). Tijdens dit onderzoek wilde ik gaan kijken naar de kunststroming surrealisme en hoe je mensen mee kan nemen naar een wereld die niet voor de hand liggend is met zelfgemaakt beeld.

                                                                                       Pitch poster 

Aan het einde van de periode kwam ik erachter dat ik mijn oorspronkelijke fascinatie uit het oog was verloren: de invloed van de hersenen en fotografie. Hierdoor besloot ik opnieuw te kijken naar mijn onderwerp en het surrealisme los te laten.  Onze hersenen zorgen ervoor dat wat onze ogen waarnemen ook verwerkt wordt, zodat we ons bewust worden van wat we zien (Van der Vliet, 2016). Tijdens het onderzoek kwam ik de volgende quote tegen:

For the most part we do not first see, and then define, we define first and then see.

                                                                                                        ~ Walter Lippmann, 1922

Deze quote sprak mij heel erg aan omdat dit precies omschrijft wat ik wilde onderzoeken. Met de kennis die wij hebben, kijken we naar de wereld. Als je eenmaal de kennis hebt kan je er ook niet meer anders naar kijken. Een goed voorbeeld hiervoor is onderstaande afbeelding. In de lezing van Universiteit van Nederland werd uitgelegd hoe onze hersenen ons voor de gek kunnen houden. In het onderstaande plaatje is wat bijzonders. Kan jij hem vinden?

                                                     (Wigboldus & Universiteit van Nederland, 2014)

In dit plaatje werd duidelijk dat wanneer wij eenmaal iets weten, wij het ook niet meer anders kunnen zien. Dit vond ik zo bijzonder dat ik dit verder wilde onderzoeken en mij wilde verdiepen in het maken van een eigen illusie. Hierdoor heb ik mijn onderzoeksvraag heb ik aangepast naar:

‘Hoe kan je zelf optische illusies maken waardoor we iets anders zien dan we in eerste instantie hadden verwacht?’

Hierbij heb ik de volgende deelvragen opgesteld:

  • Hoe werkt het waarnemen van beeld?
  • Welke soorten optische illusie bestaat er?
  • Hoe maak je zelf een optische illusie?

Methode & aanpak

In het begin wist ik nog niet welke richting ik op wilde met mijn eindproduct dus begon ik heel breed. Na deskresearch en gesprekken met experts heb ik mijn onderzoek beperkt naar het surrealisme. Hier heb ik veel onderzoek naar gedaan door middel van bezoeken aan musea, deskresearch en het lezen van boeken. De onderdelen dat mij aansprak schreef ik op. Toen ik eenmaal een richting had gekozen voor mijn (toenmalig) eindproduct, ben ik dit gaan schetsen.

Helaas was ik niet trots op mijn werk en besloot ik langer door te gaan. Nu wist ik dat deze methode voor mij niet werkte en ben mij meer gaan focussen op mijn fascinaties, deze wilde ik dit keer niet uit het oog verliezen. Hieruit kwam snel naar boven dat ik graag zelf illusies wilde maken. Dit is natuurlijk heel breed en besloot het voor mijzelf uitdagender te maken door mij te richten op de mijn hobby: paarden. Hiervoor heb ik ook een workshop bijgewoond waar uitgelegd werd hoe je bewegende voorwerpen, zoals paarden, vast kan leggen en wat hierbij belangrijk is. Ook heb ik verschillende tutorials gekeken waarbij mijn illustratie skills verbeterd werden. Toen ik mijn uiteindelijke richting wist voor de expositie ben ik hierover gaan praten met mensen om mij heen en experts. Dit hielp om tot nieuwe inzichten te komen.

Uitvoering en Experimenten

Tijdens mijn seminar ben ik vaak van richting veranderd voor mijn eindexpositie. Toen ik dacht het zeker te weten ben ik gaan schetsen. Bij deze schetsen heb ik de foto’s gemaakt die ik dacht dat erbij hoorde. Met deze schetsen en foto’s ben ik naar experts gegaan om hun mening te vragen. Vanuit deze feedback ben ik vaak weer van mening veranderd en begon ik weer opnieuw.

Oefeningen fotografie 

Inspiration wall gedurende project 

Toen ik eindelijk echt zeker wist wat ik wilde ben ik inspiratie gaan zoeken: welke soorten illusies bestaan er allemaal? Vanuit deze kennis ben ik zelf gaan denken aan mogelijke illusies. Al snel merkte ik dat ik hiermee heel breed kon gaan en wilde het voor mijzelf kaderen. Hierdoor koos ik ervoor om mijn andere fascinatie terug te laten komen: paarden. Met paarden als hoofdthema ben ik gaan proberen er illusies mee te maken. Toen ik mijn illusies wist ging ik nadenken over het vormgeven van de presentatie. Mijn eerste gedachte was een groot moodboard. Maar dit bleek na feedback toch niet te zijn wat ik wilde. Hierdoor ben ik weer teruggegaan naar mijn allereerste gedachte van de expositie: eigen werk ingelijst in een mooie lijst.

Proces

 

Eindwerk

Video eindwerk

Evaluatie en conclusie

In het begin van de periode wilde ik meer te weten komen over de rol van hersenen bij het zien van een onwerkelijke afbeelding en meer leren over de fotografie. Over beide onderwerpen ben ik veel te weten gekomen bij het onderzoek naar het surrealisme. Ik kan met trots terugkijken naar het project van seminar. Tijdens dit project heb ik veel geleerd over mijzelf maar ook de onderwerpen die mij aanspraken. Voor het leren over mijzelf heb ik veel gehad aan het Johari venster. Deze heb ik regelmatig ingevuld met een groep klasgenoten. Hierdoor leerde ik veel over mijzelf. Ook heb ik toe durven geven dat ik er nog niet klaar voor was en heb de, voor mij moeilijke, keuze gemaakt langer door te gaan.

Johari model

In de volgende periode’s wil ik als leerdoel voor mijzelf opstellen: vanaf begin inzien wat ik in mij heb en deze skills gebruiken waardoor ik minder twijfel krijg over de inhoud.

De toekomst van…

Voor professionals of studenten die ook graag wat met illusies willen gaan doen raad ik aan om eerst goed voor jezelf te bedenken welke richting je op wilt gaan. Bij de richting die je kiest raad ik aan om voor iets te gaan waar je passie ligt. Hierdoor verdiep je jezelf veel meer in het onderwerp en komen er meer opties op je pad dan wanneer je heel algemeen gaat zoeken. Ook motiveert een gekozen onderwerp met behulp van je passie om het maximale uit jezelf te halen. Dit zie je terug in je eindwerk.

English summary

As humans, we look at the world with the knowledge we possess. Once we have this knowledge, we can’t get rid of it anymore. This works the same for illusions. Once we have figured out what the illusion is and how it works, we can’t unsee it anymore. To better understand how this all works, I have done research on how the brain takes part in understanding images. Eventually, I have combined illusions with my passion, which is horse riding. I have made multiple illusions in which my horse plays the lead.

Best practice voorbeelden

Most relevant knowledge voorbeelden

Bronnen

  • Baneke, I. (2017, 26 juli). 17-jarige Instagrammer met 900.000 volgers ziet in ieder voorwerp kunst. Geraadpleegd van https://www.trouw.nl/home/17-jarige-instagrammer-met-900-000-volgers-ziet-in-ieder-voorwerp-kunst~a3ae8c6b/
  • Bruijstens, R. (2016, 27 oktober). Wat is surrealisme? Geraadpleegd van http://www.pan.nl/DesktopDefault.aspx?tabid=149&tabindex=148&postid=38442
  • Craft. (z.d.). Geraadpleegd van https://www.canneslions.com/the-awards/craft
  • Gastredacteur. (2017, 9 juli). Surrealistische fotografie van Erik Johansson. Geraadpleegd van https://www.onlinegalerij.nl/surrealistische-fotografie-van-erik-johansson/
  • Hogeschool van Amsterdam. (z.d.). CMD Methods Pack. Geraadpleegd van http://cmdmethods.nl
  • HU Utrecht. (z.d.). [principes van Cialdini] [Powerpoint]. Geraadpleegd van https://learn.hu.nl/pluginfile.php/24004/mod_label/intro/UXD_wk5_les5A_verleiding_B%3DMAT_triggers_imr.pdf
  • Schilling, A. (2017). Imagine, shoot, create (2e ed.). Utrecht, Nederland: Kosmos.
  • Stellingwerf, S. (2014, 4 maart). Surrealistische fotomontages. Geraadpleegd van http://zoom.nl/artikel/cursussen/22637-surrealistische-fotomontages.html
  • Ten Broeke, A. (2006, 20 maart). Optische illusies: hoe je brein je voor de gek houdt. Geraadpleegd van https://www.nemokennislink.nl/publicaties/optische-illusies-hoe-je-brein-je-voor-de-gek-houdt/
  • Van der Vliet, K. (2016, 4 juli). Optische illusies: dit is hoe ze werken. Geraadpleegd van https://www.dokterdokter.nl/gezond-leven/psyche/optische-illusies-dit-is-hoe-ze-werken/?
  • Wigboldus, P. R. O. F. D. R. D., & Universiteit van Nederland. (2014, 27 januari). Hoe houden onze hersenen ons voor de gek? Geraadpleegd van https://www.universiteitvannederland.nl/college/hoe-houden-onze-hersenen-ons-voor-de-gek/
  • (z.d.). XANDER MULDER. Geraadpleegd van https://www.mensgoodlife.nl/gadgets/art/xander-mulder.html

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *