Broodschap

Femke Hoppenbrouwer | Studentnummer: 1698640 | Concept Diary

Inleiding
Laatst liep ik op straat en groette een voor mij onbekende vrouw mij. Die dag bleef ik over deze ‘leuke ontmoeting’ nadenken. Dat zoiets simpels iemand al een betere dag kan bezorgen. Hoe vaak maak je het nog mee dat je écht contact hebt met mensen om je heen? Is het niet eens tijd dat het begrip ‘hokjes denken’ verdwijnt? En zou Nederland niet veel beter functioneren naarmate er onderling meer verbondenheid is in plaats van het individualisme waar we steeds meer naar neigen?

Met bovenstaande vragen en mijn fascinatie voor mens en cultuur ben ik aan de slag gegaan. Hoe kan ik als CMD’er een rol spelen als het gaat om het stimuleren van verbondenheid?

Hoofdvraag: Hoe vind ik als CMD’er een universele en toegankelijke manier om verbondenheid (en bewustwording ervan) te creëren tussen Nederlanders?

– Wat is verbondenheid?
– Wat zorgt voor verbondenheid?
– Voor wie is verbondenheid nodig (doelgroep)?
– Hoe zet ik de kennis die ik heb opgedaan om naar een concept?

Na een proces van deskresearch tot schetsen heb ik uiteindelijk een concept ontwikkelt dat de aandacht vraagt voor verbondenheid: BROODSCHAP. Een universeel en breed toegankelijk brood met een boodschap. Dat een doorvertaling en visualisatie is van de verbondenheid in Nederland.  

Context
Nederland staat bekend als hét schoolvoorbeeld van een multiculturele samenleving (ANP, 2017). De praktijk wijst echter vaak uit dat diverse bevolkingsgroepen veel langs elkaar heen leven (NOS.nl, 2017), waarbij verbondenheid geërodeerd is (DANS, 2013). Dat blijkt ook uit wijken waarin bepaalde bevolkingsgroepen zich als groep vestigen. Verder werkt het ‘individualisme’ door massa- en sociale media binnen onze cultuur niet bepaald bevorderlijk voor onderlinge verbondenheid (Trouw.nl, 2016).

Maar wat is nou precies de definitie van ‘verbondenheid’? Kortgezegd komt het neer op ‘het gevoel dat je bij elkaar hoort’, ook wel bekend als ‘solidariteit’ (Van Dale, 2017). Een van de belangrijkste oorzaken van verbondenheid is ‘het gemeenschappelijke wij-gevoel’ (Verkuypten, 2016). Denk bijvoorbeeld aan een nationaal gevoel als op Koningsdag, maar ook wanneer de treinen niet rijden (mensen hebben iets gemeen). Op zulke momenten komen we meer met elkaar in contact.

De weinig verbondenheid binnen Nederland duidt vaak op degenen met een Niet-Nederlandse culturele achtergrond. Zij kunnen zich vaak niet vanuít hun eigen cultuur integreren (waarbij Nederlandse identiteit dan verruimd zou worden) (Ghorashi, 2009).  Er bestaat niet 1 Nederlandse identiteit, daarvoor is het te veelzijdig.

‘Verbondenheid’ is een onderwerp waar social en dialogy designers als Manon van Hoeckel en Paldo Calderón op in spelen. Zo heeft van Hoeckel “Boijmans wassalon” opgezet waarbij vreemden in contact komen, en ontwierp Calderón “The other market” waarbij het belang van échte gesprekken benadrukt werd. Ook projecten als “Eat to Meet” en “180 Amsterdammers” zijn opgezet met als doel iets bij te dragen aan ‘verbondenheid’.

   Boijmans Wassalon
BRON: AD.nl, 2017

The Other Market
BRON: Designacademy.nl, 2014

‘Food Connects’
BRON: Van den Akker (Eat to meet), 2017.

180 Amsterdammers  project
BRON: I Amsterdam Blog, 2016

Methode & aanpak
Aangezien ik nog niet vanaf het begin bepaald had wat mijn eindproduct zou gaan worden, is mijn methode en aanpak heel breed begonnen. Na deskresearch te hebben gedaan ben ik veel gaan brainstormen over wat ik met dit onderwerp zou willen maken, dat ik noteerde op papier. Vaak in de vorm van tekeningen. Vanuit daar kwam ik tot nieuwe inzichten die vervolgens leidden tot tussentijdse uitingen (o.a. een fotoserie en concept-tekeningen). Met de kennis die ik opdeed wilde ik uiteindelijk een concept  ontwikkelen die aandacht vraagt voor ‘verbondenheid’ en daaraan bijdraagt. Dit wilde ik gaan ondersteunen door een korte video (stop-motion) die mijn eindproduct zou visualiseren. Van tevoren heb ik mij ook ingeschreven voor workshops ‘Filosofie’ en ‘AV’. Dit leidde uiteindelijk tot nieuwe inzichten. Met name de filosofieworkshops sloten goed aan bij mijn onderwerp.

Uitvoering & experimenten
Zoals hierboven beschreven, ben ik begonnen met desk research en brainstormen. Dit heb ik gedurende het project vastgehouden. Alle ideeën en bevindingen noteerde/tekende ik in een dummy. Ook vroeg ik aan feedback aan mensen om me heen (klas, docenten, buiten school). Waarna ik nieuwe iteraties ontwikkelde. Mijn plan was om een concept te ontwikkelen. Op gegeven moment bedacht ik om dit toe te passen op een consumentenproduct. Inspiratie hiervoor was onder andere het merk Tony’s Chocolonely, dat chocolade produceert en zich daarbij hardmaakt tegen slavernij. Zij hebben een maatschappelijk probleem aangepakt door een speciale ‘ongelijk verdeelde’ chocoladereep te ontwikkelen. Dat inspireerde mij. Verder deed ik de bevinding over ‘een gemeenschappelijk wij-gevoel’: dat dit iets is wat mensen bindt. Daarop aanhakend bedacht ik dat consumentenproducten iets zijn wat iedereen gebruikt, zeker als ik goed zou uitzoeken welke specifiek. Ik ben  in de supermarkt gaan ‘spotten’ naar deze mogelijke producten. Zo kwam ik uit op ‘brood’.  Na mensen kort te hebben geïnterviewd kon ik concluderen dat dit iets is wat vrijwel iedereen eet. Bovendien is het in zekere zin ook een ‘basisbehoefte’. Ook dient het vaak als symbool/uiting van ‘saamhorigheid’ en ‘verbroedering’ (Brood.net, z.d.), wat inhaakt op verschillende geloven (relevant voor mijn onderwerp).
Ik besloot een fotoserie* te maken van diverse mensen, die allen een brood in handen hadden: de ‘gemeenschappelijke factor’ in dit geval.

*Tussentijdse fotoserie ‘Trendspatting in de supermarkt’ (eigen werk)

Hierna heb ik een concept ‘broodschap’ op papier gezet. De feedback op de foto’s en dit begin-concept gaf mij nieuwe inzichten. Op het gebied van fotografie zag ik in welke aspecten goed gelukt waren en wat verbeterpunten waren.  Na feedback op het concept ben ik verder gaan brainstormen over meerdere  ideeën om uit te werken. Zo kwamen onderstaande conceptschetsen tot stand.

Schets: ‘Babbelton’: Grabbelton met stellingen/vragen die vreemden met elkaar laat ‘babbelen’
Schets: ‘CompliStand’: een stand op straat waar complimenten aan hangen. Voorbijgangers kunnen deze aan anderen uitdelen op straat om zo de drempel van ‘in contact komen’ te verlagen.
Schets: (Bus)hokjes denken: Wachtenden bij de bushalte laten praten en het ‘hokjes denken’ voorkomen.
Schets: On my Say (gelinkt aan de uitspraak op mobiel: “On my way”: mensen onderweg in het openbaar vervoer in gesprek brengen door bijvoorbeeld vragen en stelling die in het vervoersmiddel hangen.
Eerste schets ‘Broodschap’

Sommige van deze concepten ontwikkelde ik verder, maar toch bleef ik ook nadenken over het ‘brood-idee’. Op gegeven moment heb ik dit herpakt en merkte dat ik tot nieuwe inzichten kwam naarmate ik het gewoon begon uit te werken. Ik begon met het ontwerpen van een logo en heb  daadwerkelijke prototypes* gemaakt en gefotografeerd*. Ook verschillende versies op dit concept heb ik uitgewerkt.

*Uiteindelijke logo
*Prototypes (bovenaanzicht)

Dit alles leidde ertoe dat ik het concept ‘BROODSCHAP’ heb ontwikkeld (3D uitgewerkt). Om mijn concept in de praktijk goed te laten werken heb ik nagedacht over hoe dit eruit zou moeten zien en gebrainstormd over mogelijke campagnes. Zo zou het een periodieke verkoop zijn waarbij een ideële organisatie (bijv. gemeente) samenwerkt met verschillende supermarkten/bakkerijen.

Boodschappen op eetpapier

Het uitgewerkte concept ‘BROODSCHAP’ is te zien in onderstaand filmpje.

En daarbij…

Broodschap BRUNCH
Om de verbondenheid waar dit brood voor staat nou daadwerkelijk werkelijkheid te laten worden, is er er de ‘Broodschap Brunch’. Een brunch waarbij diverse mensen uit verschillende wijken met elkaar aan grote lange tafels de mogelijkheid krijgen om in contact te komen. Er worden gesprekken onderling gevoerd die anders misschien nooit plaatsgevonden zouden hebben, gelachen met mensen waarvan je niet geweten zou hebben dat je een klik mee kon hebben [zei moodboard hieronder]. De Broodschap-broodjes zijn hierbij letterlijk de verbindende factor.

Hoe dit tot stand zal komen is door op de broodzakken, die verkrijgbaar zijn in allerlei winkels (grote winkels, maar juist ook de plaatselijke bakkers), een code(woord) te plaatsen. De consument moet dit vervolgens online invullen, gevold door zijn/haar postcode. Hierdoor wordt het mogelijk dat uit verschillende woonplaatsen/wijken mensen de mogelijkheid krijgen. Na dit door te hebben gegeven op de broodschap-wegsite/applicatie, worden tickets (per 2) verdeeld. Naast deze interactie met de doelgroep is er ook co-creatie en verdere interactie  met de consument mogelijk. Naast de van tevoren bedachte boodschappen die op het brood-eetpapier  te vinden zijn, is er de mogelijkheid voor de consument om zelf boodschappen in te brengen die vervolgens ook geprint kunnen worden. Op die manier wordt een persoonlijk broodje ontworpen en kan deze ook dienen als ‘verbindingsfactor’ door hem bijvoorbeeld aan iemand weg te geven.

Moodboard ‘Broodschap Brunch’

Hoe?
Broodschap zou mogelijk gemaakt kunnen worden in een crossmediale campagnevorm. Het concept wordt geuit door verschillende media die verspreid worden (animatie – brunch – interactie met consument & de broodzak – sociale media en evt. nog meer aanvullingen). Zie de link voor het instagram (sociale media) account hieronder). Het best zou zijn om het waar te maken door een samenwerking tussen een non-profit organisatie en winkels die brood verkopen. Denk daarbij aan reguliere supermarkten, maar juist ook de lokale bakkers die iedere uit andere streken komen. Een voorbeeld van eventuele non-profit organisatie zou de gemeente kunnen zijn. Zij staan ten slotte voor verbinding tussen verschillende wijken en streven er alleen maar naar om verbondenheid onderling te verbeteren.

Link van onderstaand instagram-account: https://www.instagram.com/broodschap/

Evaluatie & conclusie
Afgelopen project is heel divers en leerzaam voor mij geweest. De mogelijkheid om de touwtjes zelf in handen te nemen gaf voordelen, maar ook een aantal dingen waar ik tegenaan liep. Door de vrijheid kon ik heel ruim denken, maar tegelijk liep ik hierdoor soms ook vast. Een richting bepalen was soms lastig, dat merkte ik zeker naarmate ik veel ideeën had en verschillende feedback van mensen kreeg. Wat ik meeneem naar volgende projecten is het minder onzeker zijn en dingen daadwerkelijk uitvoeren. Op die manier hoop ik nog meer projecten neer te zetten waar ik trots op ben.

De toekomst van …
Als je je bezig wilt houden met maatschappelijke onderwerpen is het een goede tip om te kijken naar de master ‘social design’ van de Dutch Design Academy. Het zou als goede inspiratie kunnen dienen. Verder raad ik aan om te werken in schetsen/tekeningen. Dat werkt vaak veel beter dan alleen tekst en geeft een beter beeld.

APA-Bronvermelding

AD.nl (2017, 15 oktober), ‘Met vuile was gratis binnen bij Museum Boijmans’. Geraadpleegd op 15 januari 2018, van https://www.ad.nl/rotterdam/met-vuile-was-gratis-binnen-bij-museum-boijmans~aab48a52/

ANP (2017, 19 mei), “Koning: Nederland is een schoolvoorbeeld van een multiculturele samenleving”. Geraadpleegd op 14 januari 2017, van http://nieuws.tpo.nl/2017/05/19/koning-nederland-een-schoolvoorbeeld-van-een-multiculturele-samenleving/

Brood.net (z.d.), ‘Wat heeft brood voor een religieuze betekenis?’. Geraadpleegd op 21 november 2017, van http://www.brood.net/faq/weetjes-over-brood/wat-heeft-brood-voor-een-religieuze-betekenis-

Ghorashi, H.; NieuwWij.nl (2009, 15 juni). Geraadpleegd op 12 januari 2018, van https://www.nieuwwij.nl/opinie/verbondenheid-vanuit-verschil/

I Amsterdam Blog (2016, 21 december), ‘Jaaroverzicht van 2016’. geraadpleegd op 21 november 2017, van http://blog.iamsterdam.com/nl/cultuur/jaaroverzicht-van-2016/

Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen; Data Ariving and Networked Services (DANS) (2013) ‘Identiteit in een neoliberale samenleving’. Geraadpleegd op 21 november 2017, van https://www.narcis.nl/publication/RecordID/oai:hbokennisbank.nl:sharekit_hhs%3Aoai%3Asurfsharekit.nl%3A75e5be28-233b-4653-b6c2-dc1398969903

NOS.nl (2017, 18 februari), ‘De feiten achter de kloof tussen elite en de rest in nederland’. Geraadpleegd op 22 november 2017, van https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2158902-de-feiten-achter-de-kloof-tussen-elite-en-de-rest-in-nederland.html

Tony’s Chocolonely (z.d.). Geraadpleegd op 10 januari 2018, van https://tonyschocolonely.com/nl/nl 

Trouw.nl (2016, 9 februari), ‘Sociale media zorgen voor sociale afstand’. Geraadpleegd op 21 november 2017, van https://www.trouw.nl/home/sociale-media-zorgen-voor-sociale-afstand~aeb5250f/

Van Dale (2017), ‘Betekenis ‘Verbondenheid’. Geraadpleegd op 14 januari 2018, van  http://www.vandale.nl/gratis-woordenboek/nederlands/betekenis/verbondenheid#.Wl0npmWHRsY

Verkuypten, M. & Smeekes, A. (wetenschappers Universiteit Utrecht) (2016, 26 april), “Koningsdag: een dag om te vieren dat we Nederlanders zijn?”, geraadpleegd op 30 november 2017, van https://www.uu.nl/nieuws/koningsdag-een-dag-om-te-vieren-dat-we-nederlanders-zijn

Summary (English)
Because of my fascination for different peoples and cultures, I notice a problem in Dutch society: the lack of togetherness between people. Everyone is living on his own and there is a high level of ‘individualism’. That is why I decided to create a concept to enhance togetherness and awareness of it. To this effect, I went through a process of many sketches and brainstorm sessions, which resulted in my final product: ‘BROODSCHAP’ (‘message through bread’). This is a bread with messages that aims to symbolise and promote more togetherness in the Netherlands.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *